<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Różne informacje - część I

  • Motyw wsi w malarstwie polskim
  • Dawne miary i jednostki
  • Pieniądz w rękach naszych przodków
  • Ziemia w społeczności wiejskiej Mazowsza
  • Właściciele Ziemscy - 1929 - woj. warszawskie A - K
  • Właściciele Ziemscy - 1929 - woj. warszawskie L - Ż
  • Jan Matejko "Ubiory w Polsce 1200-1795" -wybór
  • Okiem cudzoziemca
  • Konstanty Laszczka - notka biograficzna
  • "Ludzie luźni" wg. B.Baranowskiego i Z.Turskiej
  • Nietolerancja, zabobon i procesy czarownic
  • Humor ludowy; Anegdoty z dawnej Polski
  • Order VIRTUTI MILITARI
  • Bitwa o Monte Cassino – fakty IV fazy bitwy
  • Zbiegostwo chłopów w dawnej Polsce
  • Pawiak
  • Kapliczki wg. Janusza Hochleitnera
  • Archidiakonat Warszawski - opis z roku 1603
  • Kościoły Warszawskie
  • Archidiecezja płocka w XVIII wieku
  • Diecezja mińska
  • Dekanat dobrzyński, lipnowski i rypiński


  • Przydrożne obiekty kultu jako element ludowego systemu komunikacji
    .

     

    (Opracowanie własne na podstawie - Janusz Hochleitner „Kapliczki Warmii południowej”, zdjęcia własne)

     

    O ile komunikacja werbalna, która stanowi podstawową formę porozumiewania się ludzi była wielokrotnie przedmiotem badawczych poszukiwań, o tyle inne formy komunikacji np. kapliczki, ciągle wydają się nie do końca poznane.

    W sensie semantycznym każda przydrożna kapliczka stanowi określony komunikat. Jego treść zawsze jest związana z konkretnym systemem religijnym, który określa przesłanie komunikatu. Nadawcą komunikatu był oczywiście inicjator, najczęściej będący równocześnie fundatorem. Wydaje się, że przydrożne obiekty kultu religijnego także w przeszłości były ważnym medium społeczności lokalnej w przekazywaniu określonych komunikatów.

    Kapliczki są świadectwem konkretnej kultury materialnej, którą identyfikujemy po analizie materiału budowlanego, czy charakterystycznych elementach towarzyszących, w postaci chorągiewek, inskrypcji czy przedstawień ikonograficznych znajdujących się w nich obiektów sztuki. Bliższe zapoznanie się z tymi detalami, składającymi się na badane obiekty, upoważnia do wyciągania wniosków na temat świadomości twórców i zleceniodawców, a także odbiorców i użytkowników tych przydrożnych pozostałości po dawnej kulturze. Poznawanie kultury poprzez wytwory danej społeczności odkrywa badaczowi świat wierzeń i przesądów, a także ukazuje głębie przeżywania aktów religijnych, ich dynamikę w określonych wydarzeniach społecznych i politycznych.

     

    Na Warmii w 1839 r. biskup Stanisław Hatten wprowadził do schematu protokołu wizytacyjnego pytania o krzyże i kapliczki przydrożne.

     

    Forma artystyczna wznoszonych obiektów jest świadectwem postaw religijnych ich fundatorów, a podejmowane tematy ikonograficzne mówią o ich związku z kulturą gospodarowania. Cała obrzędowość, która koncentrowała się wokół kapliczek świadczy, iż miały one znaczenie religijne o ludowym zabarwieniu. Przydrożne obiekty kultu zaspokajały określone potrzeby społeczne. Poprzez swoje wyeksponowanie w przestrzeni wsi wyznaczały ważne wydarzenia wspólnoty. Kontekst treściowy obiektów pobudzał przechodniów do refleksji i modlitwy. Fundacja krzyży i kapliczek miała stanowić spełnienie ślubów o znaczeniu religijnym, czy też być zadość uczynieniem za popełnione występki. Poznając świat ludowych wyobrażeń i przesądów można stwierdzić, że obiekty te miały zabezpieczać mieszkańców wsi przed działaniem niepożądanych sił, które najczęściej utożsamiano ze złymi duchami.

    Można wyróżnić kilka dominujących kultów, które pojawiają się w kapliczkach:

    - kult Trójcy Świętej – wyrażający trzy dogmaty eucharystyczne: rzeczywistą obecność, prawdziwą ofiarę i ucztę ofiarną

    - kult Matki Bożej – w aspektach opiekuńczo-macierzyńskim i opiekuńczo-władczym

    - kult Świętych – pozostających w szczególnej łączności z Bogiem

     

    Wiejskie krzyże i kapliczki często ustawiano na granicach wsi (w czasach przedchrześcijańskich na drogach rozstajnych grzebano zmarłych, wierząc że w ten sposób wrócą do domu, w późniejszych czasach stawiano na odludnym miejscu gdzie „straszyło”, a także w miejscach gdzie dokonano zabójstwa, chowano niechrzczone dzieci pod kapliczkami, aby ich duchy nie latały po chałupach, wierzono, że pojawiające się demony zostaną okiełznane przez stojące kapliczki). Miały one spełniać rolę znaków granicznych oddzielających obszar własny od obcego (Stomma stwierdza, że dla dziewiętnastowiecznego chłopa rejon o promieniu nie większym niż 13 km był „naszym światem”) Własny oznaczał obszar poznany, wolny od niebezpieczeństw i złych mocy. Świat obcy, poza granicą, był zaś niepokojący, groźny i przerażający. Na tej podstawie krzyże i kapliczki miały określać wiernym przestrzeń sakralną, gdyż to przy tych obiektach rozgrywały się czynności odmienne od świeckich, mające wydźwięk sakralny poprzez nawiązywanie sensem swojego bytowania do przestrzeni mitycznej.


     





    Wznoszenie krzyży nie wiązało się z żadną skomplikowaną technologią czy trudno dostępnym budulcem. Ten znak chrześcijaństwa upowszechnił się ponadto jako wyznacznik tzw. wolnizny na ziemiach zasiedlanych przez kolonistów. Wbijano bowiem w gołym polu krzyż z wbitymi weń ćwiekami, z którego co roku wyciągano jeden. Dopiero wyciągnięcie wszystkich ćwieków chłopi zaczynali płacić czynsz. Równocześnie krzyże pokazywały bardzo czytelną informację o walorach katechetycznych. Krzyże pod względem funkcjonalnym można podzielić na cztery kategorie: cmentarne, pokutne, dziękczynne i przydrożne.

     








    Figura przydrożna
    zaczęła się pojawiać w momencie, gdy wyobrażenie Chrystusa na krzyżu postanowiono pokazać samodzielnie bądź w grupie z innymi postaciami. Miały strzec od nieszczęść życiowych, zapewnić urodzaj, dobrobyt i pomyślność.



     

    Kapliczki były budowane z dużo bardziej trwałych materiałów niż krzyże, świadczyły o fundatorze, jak również mogły być przejawem pewnych wyższych aspiracji – stworzenia choćby namiastki świątyni przez wspólnoty wioskowe nie mające kościołów. Ponadto możliwość bogatego ozdobienia tych obiektów czyniła z nich ważne punkty organizacji religijnej mieszkańców wsi. Przydrożne kapliczki stanowiły najczęściej miejsce chroniące drewniane figurki (wykonywane z drewna szpilkowgo bądź lipy) przed negatywnym działaniem czynników atmosferycznych. Geneza wystawienia tych obiektów była różna: od ludzkich tragedii, poprzez umiejscowienie przy szpitalach, cmentarzach i schroniskach trędowatych, do wyznania wiary.

    Tradycja ludowa przywiązywała olbrzymie znaczenie do uświęconych przez dawne pokolenia miejsc ich wystawienia, a znane były zwyczaje otaczania kapliczek drzewami, gdzie całe miejsce było swoistą przestrzenią sakralną.

    Bardzo często umieszczano na nich różnego rodzaju inskrypcje oraz wyposażano je w chorągiewki czy dzwoneczki.

     

    Przyborowice, Krysk,
    Żukowo, Kucice

     
    sierpień 2005 r.






    22 września 2005 r.
    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005