Przyjaciele - ich okiem i piórem
Zamek w Odrzykoniu: spojrzenie Ani
Krótki wypad weekend-owy Ani przyniósł plon zdjęciowy Zamku w Odrzykoniu – popatrzmy wraz z nią na bajecznie piękne pozostałości zamku...
Na szczycie góry zwanej Kamieńcem w Odrzykoniu są ruiny zamku, położone są w przysiółku Podzamcze, należącym do wsi Odrzykoń (pierwszą wzmiankę o wsi czytamy w dokumencie W. Jagiełły z 1392 r. Nazwa miejscowości prawdopodobnie związana jest z wyprawianiem przez mieszkańców skór końskich. Właścicielami Odrzykonia byli kolejno właściciele zamku "wysokiego": Kamienieccy, Skotniccy, Firlejowie, Mniszchowie, Jabłonowscy, Starowieyscy.)
Pierwszy w tym miejscu zamek-warownię zbudował król Kazimierz Wielki, z przeznaczeniem do obrony przed napadami ze strony Rusi i Węgier. Po przyłączeniu ziemi sanockiej do Polski po 1340 r. Władysław Jagiełło pod koniec XIV w. darował zamek, zwany już wówczas Kamieniec, Klemensowi z Moskarzewa Pilawicie, założycielowi znanej później rodziny Kamienieckiech, wspólną kaplicę i studnię. Dwa lata później Klemens Kamieniecki, kasztelan sanocki, za pożyczkę 2 000 czerwonych złotych oddał zamek "niższy" z przedmurzem, z prawem do kaplicy na zamku "wyższym" i do studni - burgrabiemu i wielkorządcy krakowskiemu, Sewerynowi Bonarowi.
Zamek "niższy" przetrwał w posiadaniu Bonarów do roku 1593, potem przeszedł na własność Firlejów. Natomiast zamek "wyższy" Kamienieccy dzierżyli przez blisko sto lat. Podczas najazdu Rakoczego zamek był oblegany i częściowo został zniszczony. Z czasem utracił militarne znaczenie. Opuszczony przez właścicieli zaczął chylić się ku upadkowi.
Zniszczenia dopełniła wichura, która miała miejsce w 1796 r. Zamek zaczął się powoli rozsypywać, aż ostatecznie zamienił się w ruinę.
Aleksander Fredro po ślubie z Zofią Jabłonowską w 1828 r. stał się jednym z dziedziców Kamieńca, a na podstawie wcześniejszych historii i sporów właścicieli tego zamku napisał "Zemstę" w 1833 r. Zamek stał się miejscem akcji m. in. "Króla zamczyska" Seweryna Goszczyńskiego, a w jego plenerach Andrzej Wajda zrealizował swój film "Zemsta" na podstawie komedii Fredry.
(Pan Tomasz Kaczyński nadesłał sprostowanie - "Wajda nakręcił film w ruinach zamku Ogrodzieniec w miejscowości Podzamcze na Jurze. Widocznie tam miał bliżej :)")
I jeszcze ostatnie spojrzenie:
w GÓRĘ i w DÓŁ
Bliższe informacje o historii zamku znajdziecie Państwo na stronie: http://zamki.res.pl/odrzykon.htm
* * *
Z moich szpargałów o włościańskim Odrzykoniu.
Historia związana jest z rodziną Jarków.
W opracowaniu dot. ks. Stanisława Jarka proboszcza w Dukli,a później kanonika w Brzozowie, urodzonego w Odrzykoniu w 1871 roku - Jarkowie to stara rodzina odrzykońska. W spisie mieszkańców z r.1638 figuruje małżeństwo Szymon i Agnieszka Jarkowie, zatrudniający pięcioro służby. Mieszkało też u nich dwóch komorników.
30 lat później, w 1698 roku w spisie poszkodowanych przez wojsko, widnieje"Jarkowa Stara"poszkodowana na sumę 7 złotych 16 groszy [m.in.korzec owsa, gęś, 2 garnce piwa, gorzałki pół kwarty, krupy, chleb i siano].
Historyczna Jarkówka, to pas ziemi ciągnący się od centrum Odrzykonia [blisko kościoła, co wskazuje na zamożność rodziny], aż po Sporne [ok.4 km2].
Przyrodnim bratem ks. Stanisława był Jan Jarek [1828-1911] długoletni nauczyciel w Medyce,
odznaczany za sumienną pracę.Wśród rodzeństwa była też siostra Teodora, po mężu Wajda, mieszkająca najpierw w Dukli, potem w Brzozowie, brat Józef, który zginął w 1914 r. w bitwie pod Gorlicami i Tadeusz-maszynista kolejowy, mieszkający w Jaśle.
Jadwiga Turczyńska
7 maja 2006 r. - 14 marzec 2007 r.