PAZYRA  Stanisław   


PAZYRA Stanisław dr (7.5.1904 - 30.12.1971)
Ur. w Ciechanowie, syn Franciszka i Aleksandry z domu Tomaszewska. W 1925 roku otrzymał świadectwo dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie. W latach 1925/1926 pracował w Wydziale Powiatowym Sejmiku Ciechanowskiego na stanowisku: sekretarza Powiatowej Rady Szkolnej, referenta Opieki Społecznej i zastępcy sekretarza Wydziału Powiatowego. Dzięki stypendium otrzymanym od Sejmiku Ciechanowskiego, w styczniu 1927 roku rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Na macierzystej uczelni uzyskał dyplom magistra filozofii (1930) oraz (1933) dyplom doktora filozofii za pracę \"Studia z dziejów miast mazowieckich\", przygotowaną pod kierunkiem prof. F. Bujaka. W połowie 1935 roku rozpoczął pracę w Wydawnictwie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie na stanowisku wicedyrektora. Był również członkiem Komisji Historycznej Lwowskiego Towarzystwa Naukowego im. Ossolińskich we Lwowie oraz nieco później pełnomocnikiem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich w Warszawie.Odbył obowiązkową służbę wojskową w szkole podchorążych rezerwy piechoty oraz praktyki aplikacyjne w 40 Pułku Piechoty \"Dzieci Lwowskich\". W 1932 roku został mianowany ppor. rez. piech. (ppor. starszeństwo z dniem 1-go września 1932). W 1937 roku mianowany por. rez. piech. (por. starszeństwo z dniem 1-go stycznia 1937). W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany do macierzystej jednostki i brał udział w obronie Lwowa. Po kampanii wrześniowej uniknął niewoli. W czasie okupacji hitlerowskiej pełnił odpowiedzialną funkcję przewodniczącego podziemnej Naczelnej Rady Księgarstwa Polskiego. Aresztowany przez Gestapo 15 lipca 1942 roku pod zarzutem \"przechowywania i rozpowszechniania zakazanych książek\" i osadzony na Pawiaku. Tylko dzięki usilnym staraniom przyjaciół został zwolniony 9 stycznia 1943 roku. W latach 1945-1951 był organizatorem i dyrektorem Państwowych Zakładów Wydawnictw Szkolnych. Jednocześnie w latach 1948-1951 pełnił obowiązki dyrektora Biura Wydawniczego Komitetu Upowszechniania Książki. W latach 1951-1953 organizuje Państwowe Wydawnictwo Naukowe, będąc wicedyrektorem tej instytucji. W końcu 1953 przeszedł do pracy w Polskiej Akademii Nauk, pełniąc kolejno obowiązki dyrektora Biura Wydawnictw, sekretarza Komisji Wydawnictw Naukowych, dyrektora Biblioteki PAN w Warszawie (1958-1963). W czerwcu 1963 roku objął kierownictwo Pracowni Bibliograficznej Zakładu Dokumentacji Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN i na tym stanowisku pozostaje do końca pracowitego życia. Zmarł 30 grudnia 1971 roku w Warszawie. Pochowany na Powązkach w Warszawie. Ostatnią jego wolą było przekazanie księgozbioru w darze dla Stacji Naukowej MOBN w Ciechanowie. Pasją jego życia była historia Mazowsza. Był organizatorem badań i inicjatorem szeregu monografii mazowieckich miast m.in. \"Geneza i rozwój miast mazowieckich\" (1959). Czynnie uczestniczył w licznych sesjach naukowych, wygłaszając referaty dotyczące przeszłości Ciechanowa, Mławy, Nasielska, Pułtuska, Zakroczymia, Siennicy, Czerwińska, Sochaczewa i wielu innych miejscowości. Publikował w czasopismach regionalnych takich jak: \"Notatki Płockie\", \"Pięć Rzek\", \"Nauczyciel Krajoznawca na Mazowszu\" lub też w wydawnictwach zwartych. Był też jednym z trzech redaktorów Encyklopedii wiedzy o książce (1971). Lista jego zasług i wydawnictw naukowych jest znacznie szersza
.

Źródło: ASC par. Ciechanów nr aktu ur. 158/1904 Stacja Ciechanów
Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s.90, 498
Awanse Oficerskie w WP 1935-39, s.565
H. Pazyrzyna, Rocznik Mazowiecki 5 1974, s.403-422
A. Kociszewski, Rocznik Mazowiecki 20 2008, s.122-125
www.straty.pl. 



 

informacja przekazana przez Wiesław Brodecki w dn. 28.02.2012 r.

POWRÓT NA STRONĘ "Więźniowie Pawiaka"