Genealogia Janusz Stankiewicz        Powrót na stronę wyboru  

Kobiety odznaczone Orderem VIRTUTI MILITARI - biografie

opracowanie Tomasz Bakalarz ( tomaszbakalarz@rogers.com )

Adamska-Haschek Maria     

Urodzona 21 października 1918 roku w Warszawie. Starszy sierżant Wojska Polskiego. Pseudonim “Urszula”. Córka Władysława i Marty z domu Białkowska. W Powstaniu Warszawskim w II plutonie, 1 kompanii “Ambrozja”, Batalionu Zaremba-Piorun, walczącego na Mokotowie i w Śródmieściu. Po powstaniu w niewoli niemieckiej (nr jeniecki 107071). Wyemigrowała do Australii. Zmarła 15 lutego 2005 roku w Australii.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13089)
Augustyn Barbara     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 4 czerwca 1959 roku.
Bachlińska Daniela     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 9 października 1974 roku.
Barthel de Weydenthal Jadwiga    

Urodzona 22 sierpnia 1884 roku w Bądkowie na Kujawach. Pseudonim “Brzeska”. Córka Zdzisława i Anieli Różańskiej. Siostra Przemysława Barthel de Weydenthal, pułkownika Legionów Polskich, Jerzego Barthel de Weydenthal, Jana Barthel de Weydenthal i Marii Barthel de Weydenthal, zakonnicy Sióstr Urszulanek (matki Marii Beaty). W latach 1916-1919 studiowała na wydziale rzeźby Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie a od roku 1921 w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Uczyła się u profesora Edwarda Wittiga. W latach 1912-1914 członkini Oddziału Lwowskiego Polskich Drużyn Strzeleckich. Zorganizowała Oddział Żeński Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) i była zastępczynią komendantki oddziału, następnie kierowniczką sekcji wywiadowczej Oddziału. Z siostrą Marią brała udział w pracach Oddziału Lotnego Wojsk Polskich. Po wkroczeniu Niemców do Warszawy brała udział w organizowaniu Poczty Listów Prywatnych, mającej na celu utrzymywanie łączności z frontem legionowym oraz z terenami okupacji austriackiej. Od lutego 1916 roku do sierpnia 1918 roku komendantka Oddziału Żeńskiego POW. Członkini Zarządu Warszawskiego Koła Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego. Od marca 1918 roku w Komendzie Naczelnej POW jako referentka Oddziałów Łączności na terenie okupacji niemieckiej i austriackiej. W latach dwudziestych brała udział w pracy redakcyjnej wydawnictw legionowych: “Wierna Służba” i “Służba Ojczyźnie”. W latach trzydziestych w Komisji Odznaczeniowej Krzyża i Medalu Niepodległości oraz Honorowego Sądu Kawalerów Krzyża i Medalu Niepodległości. 3 lipca 1935 roku z polecenia Aleksandry Szczerbińskiej Piłsudskiej (patrz biogram) została matką chrzestną statku pasażerskiego MS “Batory”. We wrześniu 1939 roku uczestniczyła w obronie Warszawy. Pełniła służbę telefoniczną i sanitarną zwożąc rannych żołnierzy z przedpola Warszawy. Podczas okupacji mieszkała z synami swego brata Jerzego (przebywającego wówczas w Chinach). Obaj bratankowie byli żołnierzami Armii Krajowej. Jeden zginął rozstrzelany przez Niemców w więzieniu w Łowiczu, drugi w czasie akcji oddziału partyzanckiego na południu Polski. Brata Jan zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen w Austrii. Po wojnie osiedliła się we Włocławku. W miejscowej fabryce porcelany wykonywała prace rzeźbiarskie w ceramice. Usunięta z fabryki ze względu na ziemiańskie pochodzenie. Opiekę i schronienie znalazła u Sióstr Urszulanek w Rybniku, wśród których przebywała jej siostra Maria Beata. Jej prace zdobią do dziś kaplice w Rybniku i Pokrzywnie Poznańskim, siedzibie jej siostry. Zmarła w Rybniku 25 kwietnia 1961 roku i tam jest pochowana.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 7550) – 17 maja 1922 roku
Krzyż Niepodległości z Mieczami
Krzyż Walecznych – trzykrotnie
Odznaka I Brygady Legionów Polskich “Za Wierną Służbę”
Odznaka Pamiątkowa “Krzyż Polskiej Organizacji Wojskowej”.

Bartoszewicz Genowefa     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 3 maja 1971 roku.
Bielińska Zofia     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 3 sierpnia 1945 roku.
Bigocka Hildegarda     

Urodzona 2 czerwca 1910 roku w Gdyni. Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Halina”, “Hilda”, “Maria”, “Halina Kwiatkowska”. Córka Adolfa i Agaty z domu Dopka. Harcerka, w latach 1937–1939 działaczka Polonii gdańskiej. Urzędniczka Banku Polsko–Brytyjskiego w Gdańsku. Członkini Przysposobienia Wojskowego Kobiet przy klubie “Gedania”. Jako instruktorka przeszkolona w dywersji pozafrontowej. Kurierka łączności zagranicznej komórki „Zagroda”, Oddziału Łączności Konspiracji Komendy Głównej Armii Krajowej. 10 czerwca 1943 roku aresztowana w Nowym Dworze, gdy wiozła zestaw dokumentów dla powracającego ze Szwecji Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Początkowo więziona w Pomiechówku a następnie na Pawiaku. Wywieziona w nocy z 4 na 5 października 1943 roku do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz (nr obozowy 64367). Zmarła 11 grudnia 1943 roku w Auschwitz.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13995) - pośmiertnie

Boczar Zofia Jadwiga    

Urodzona 4 maja 1916 roku we Lwowie. Pseudonim “Katarzyna”. Podpułkownik Wojska Polskiego w stanie spoczynku. Córka Jana i Joanny z domu Babulska. Absolwentka wydziału prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W Powstaniu Warszawskim łączniczka Wojskowego Korpusu Służby Bezpieczeństwa. Ranna 20 września 1944 roku. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Odznaczona medalem “Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”. Zmarła 3 lipca 2007 roku w Warszawie. Pochowana na Cmentarzu Wojskowym Powązki w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 18 czerwca 1990 roku
Order Polonia Restituta III Klasy – pośmiertnie
Order Polonia Restituta IV Klasy
Order Polonia Restituta V Klasy
Krzyż Walecznych
Warszawski Krzyż Powstańczy

Bohe Paula    

Obywatelka francuska.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 10496)
Borecka Helena    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 16 lipca 1970 roku.
Budny Sujkowska Halina Aniela     

Urodzona 9 września 1900 roku w Warszawie. Porucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Krystyna”, “Hilda”, “Tekla”. Córka Stanisława i Anieli z domu Malinowska. W Powstaniu Warszawskim łączniczka Komendy Głównej Armii Krajowej Oddziału III Operacyjno-Szkoleniowego (Wydział III B Szkoleniowy, Biuro Inspekcji, Dział Łączności Wewnętrznej). Po kapitulacji powstania wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Kierowała komórką techniczną i legalizacyjną w Wydziale Łączności Zagranicznej Komendy Głównej AK w Krakowie. Po wojnie pracownik Instytutu Badań Historii Sztuki. Aresztowana i więziona. Po uwolnieniu wyemigrowała w roku 1956 do Kanady. Zmarła 28 sierpnia 1970 roku w Kanadzie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12789) 

Bzura Maria    

Podporucznik Wojska Polskiego. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 20 grudnia 1945 roku.
Casteliati Maria    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 28 sierpnia 1959 roku.
Ciesielska Irena    

Urodzona 1 lutego 1920 roku w Pruszkowie. Porucznik Wojska Polskiego. Pseudonim "Ewa", "Marta", "Mucha". Podczas Powstania Warszawskiego Członek Sztabu Głównego Gwardii Ludowej Okręgu Warszawa (od stycznia 1944 roku - Armii Ludowej), zastępca szefa Biura Dowództwa Głównego Armii Ludowej. Jako kolporterka przewoziła z Warszawy do Pruszkowa "Głos Warszawy", gazetę Polskiej Partii Robotniczej. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Mieszkała w Pruszkowie, Warszawie, Łodzi, Katowicach i Krakowie. Dyrektor warszawskiego Oddziału Państwowej Spółdzielni Spożywców "Społem" a od roku 1958 prezes Zarządu Głównego PSS "Społem". W roku 1972 przeszła na emeryturę. Zmarła 9 marca 2005 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy - nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 31 sierpnia 1945 roku.
Cukrowicz Sabina    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 14 maja 1945 roku.
Cupiał Anastazja    

Urodzona w 1919 roku w Commentry (region Owernia, departament Allier) we Francji. Żona Kazimierza, górnika w miejscowej kopalni węgla. Członkini Związku Młodzieży Polskiej "Grunwald". Działaczka Związku Kobiet Polskich we
Francji im. Marii Konopnickiej. Łączniczka polskich grup Organizacji Wolnych Strzelców i Partyzantów Francuskich FTPF (Francs-Tireurs et Partisants Français) w departamencie Loire. Prowadziła dywersyjna propagandę wśród żołnierzy Wehrmachtu. Współdziałała w przerzutach Polaków, dezerterów z armii niemieckiej do partyzantki francuskiej. Aresztowana 22 lipca 1944 roku podczas obławy w lesie i zamordowana. Mąż Kazimierz Cupiał, członek oddziału partyzanckiego, poległ dzień później 23 lipca podczas akcji. Pochowani w jednym grobie na cmentarzu w Commentry. Oboje odznaczeni Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 14 maja 1945 roku.
Czaczyk Maria    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 25 marca 1969 roku.
Czapska Józefa    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 4 maja 1970 roku.
Czarnocka Karpowicz Halina    

Urodzona 26 lutego 1900 roku. Kapitan Wojska Polskiego. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Wilno. Pracownica szefa sztabu Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej (ZWZ-AK) gen. Tadeusza Pełczyńskiego. Aresztowana w 1943 roku. Więźniarka Pawiaka, obozów koncentracyjnych w Auschwitz i Bergen-Belsen. Współtwórczyni i wieloletnia kierownik archiwum Studium Polski Podziemnej w Londynie, współredaktorka wydawnictwa “Armia Krajowa w dokumentach 1944-1945”. Autorka wspomnień “Od Warszawy, przez Krzemieniec do Londynu”. Zmarła 24 kwietnia 1998 roku w Londynie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11547)

Czarnota Kuborska Celestyna Waleria    

Urodzona 30 września 1919 roku w Bystrej. Córka Zygmunta i Maria z domu Wolska. W Powstaniu Warszawskim sanitariuszka Obwodu VI (Praga) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, Wojskowej Służby Ochrony Powstania (WSOP) Rejonu 5 w Punkcie Sanitarnym na ulicy Kawęczyńskiej. Po kapitulacji powstania wcielona do Ludowego Wojska Polskiego. Zmarła 7 lutego 2007 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 14 czerwca 1965 roku
Czarnowska Barbara Bronisława     

Urodzona 4 grudnia 1810 roku w Strudze. Podchorąży Wojska Polskiego. Córka Klemensa Czarnowskiego i Ewy z domu Stokowska. W listopadzie 1830 roku przyjechała do Warszawy, gdzie związała się z Towarzystwem Dobroczynności Patriotycznej Warszawianek. Jako pielęgniarka-ochotniczka opiekowała się rannymi żołnierzami. 18 kwietnia 1831 roku przebrana za mężczyznę, w mundurze i z obciętymi włosami zgłosiła się na ochotnika do obozu wojskowego na Pradze. Dzięki uporowi uzyskała przydział kadeta 1 Pułku Jazdy Augustowskiej. 6 i 7 września 1831 roku uczestniczyła w obronie Warszawy. Jesienią 1831 roku podczas walk na Mazowszu brała udział w potyczce w okolicach Sierpca, gdzie poderwała do kontrataku powstańców, zaatakowanych przez doborowy oddział rosyjski. Wdarła się w centrum wojsk nieprzyjaciela, wywołując w polskich szeregach spory entuzjazm. Po zakończeniu bitwy (w której Polacy zadali przeciwnikowi straty i zmusili jazdę rosyjską do ucieczki) uznana za zaginioną, odnaleziona jednak po kilku godzinach pod zabitym koniem. Za bohaterską postawę w czasie tej bitwy, rozkazem Naczelnego Wodza Wojsk Polskich, 3 października 1831 roku została odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari (jako trzecia kobieta w historii – patrz biogram Żubr Joanna i biogram Rostowska Józefa). W roku 1836 wyszła za mąż za wdowca Kazimierza Zakrzewskiego, właściciela majątku we wsi Żaby pod Błoniem. W 1841 roku owdowiała. Z drugim mężem Stanisławem Żbikowskim (zachowując panieńskie nazwisko), wróciła do Warszawy. W roku 1841 kupili na Starym Mieście kamienicę “Pod Lwem” (dzisiaj numer 21 A). Zmarła 23 października 1891 roku w Warszawie. 26 października 1891 roku pochowana na Cmentarzu Powązki w Warszawie. Jej nazwisko widnieje na tablicy pamiątkowej na Głazie Pamięci w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – 3 października 1831 roku

Czuwara Paulina    

Pseudonim “Marta”. Komendantka Ludowego Związku Kobiet Obwodu nr 4 Tomaszów Lubelski (podokręgu IVc Lublin) Batalionów Chłopskich. 2 lutego 1943 roku ranna w potyczce na punkcie sanitarnym we wsi Róża pod Zaborecznem na Zamojszczyźnie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 28 sierpnia 1959 roku. 

Dębska Aniela    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 20 marca 1990 roku.
Dunin-Borkowska Zofia    

Urodzona 10 października 1904 roku w Druskiennikach, województwo wileńskie. Porucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Marta”, “Marychna”, “Renata”. Córka Władysława i Zofii z domu Kalenkiewicz. Harcerka Chorągwi Wileńskiej Organizacji Harcerek Związku Harcerstwa Polskiego. Magister filozofii wydziału polonistyki Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Nauczycielka szkół średnich, m.in. Gimnazjum sióstr Nazaretanek w Wilnie i Miejskiej Zawodowej Szkoły Dokształcającej. Wykładowca na Miejskim Uniwersytecie Powszechnym w Białymstoku i Uniwersytecie Robotniczym w Łapach. Od października 1939 roku w konspiracji. Organizowała opiekę nad rannymi żołnierzami, ukrywała we wsiach i leśniczówkach oficerów Wojska Polskiego. W roku 1940 mianowana szefem Wydziału Łączności Konspiracyjnej w Komendzie Okręgu Związku Walki Zbrojnej Białystok. Aresztowana w Grodnie. Więziona w Białymstoku i Mińsku, skąd zbiegła do Wilna. Czynna w Komendzie Okręgu Wilno w zespole redakcyjnym pisma “Niepodległość”, w sprawach którego kontaktowała się z pułkownikiem (później generałem) Aleksandrem Krzyżanowskim pseudonim “Wilk”, komendantem Okręgu. 3 maja 1943 roku przypadkowo aresztowana wraz z matką, Zofią Dunin-Borkowską w mieszkaniu kuzynów w Wilnie. Tego samego dnia obie zostały rozstrzelane w lesie w Ponarach pod Wilnem.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13388) - pośmiertnie
Krzyż Walecznych – pośmiertnie
Dzechciarek Maria    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 17 lutego 1975 roku.
Dziębowska Elżbieta   

Urodzona 16 kwietnia 1929 roku w Warszawie. Pseudonim “Dewajtis” Córka Feliksa (oficer Wojska Polskiego, zginął w Kampanii Wrześniowej) i Julii z domu Gradowska. Od roku 1942 uczennica miejskiego Gimnazjum Żeńskiego im. Jana Kochanowskiego w Warszawie (podczas okupacji II Miejskiego Żeńskiego Gimnazjum Krawiecko-Bieliźniarskiego). W lutym 1943 roku wstąpiła do 58 Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerzy (WŻDH) hufca Śródmieście, będącej częścią Szarych Szeregów. Ukończyła kursu przysposobienia wojskowego. W sierpniu 1943 roku jako łączniczka weszła w skład nowo utworzonego oddziału Agat (później Parasol). W jej mieszkaniu na ul. Mokotowskiej znajdowała się skrytka konspiracyjna II plutonu Agatu (później, gdy przeniosła się na ul. Kaliską w jej mieszkaniu znajdowało się również biuro II plutonu). Od roku szkolnego 1943-44 uczęszczała na tajne komplety organizowane przez dowództwo oddziału w porozumieniu z dyrekcją przedwojennego Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Prusa przy ul. Jasnej 10. Brała udział w akcji “Weffels” (1 października 1943 roku), w akcji “Frühwirth” (25 października 1943 roku), w akcji “Braun” (13 grudnia 1943 roku), w akcji “Kutschera” (1 lutego 1944 roku), w akcji “Stamm” (6 maja 1944 roku) i w akcji “Koppe” (11 lipca 1944 roku). W Powstaniu Warszawskim oddelegowana do służby jako łączniczka pułkownika Jana Mazurkiewicza “Radosława”. Po wojnie ukończyła liceum a w roku 1957 studia muzykologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1966 obroniła pracę doktorską. W latach 1970-1989 kierownik Katedry Historii i Teorii Muzyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1973-1983 wykładowca w Akademii Muzycznej w Krakowie. Redaktor naczelny "Encyklopedii Muzycznej PWM". Mieszka w Jurgowie, powiat tatrzański, województwo małopolskie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 15 stycznia 1972 roku
Order Odrodzenia Polski V Klasy
Krzyż Walecznych

Fabijańczyk Józefa Rita    

Żołnierz Batalionu Armii Ludowej im. Czwartaków. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 18 października 1968 roku.
Frankiewicz Helena    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 30 lipca 1964 roku.
Frąckowiak Gertruda    

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Wisia”. Żołnierz Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12674)
Fuden Regina    

Urodzona w 1922 roku w Warszawie. Pseudonim “Lilit”. Członkini syjonistycznej organizacji młodzieżowej Ha-Szomer Ha-Cair. W roku 1940 przesiedlona do getta warszawskiego, gdzie uczestniczyła w działalności podziemnej. Członkini Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Utrzymywała kontakt z polskim podziemiem. Podczas powstania w getcie warszawskim łączniczka grup bojowych działających na terenie fabryk (tzw. szopów) Toebbensa i Schultza. 29 kwietnia 1943 roku wyprowadziła kanałami na stronę aryjską około 40 bojowców a następnie wróciła na teren getta wraz ze Szlomo Baczyńskim po dwie kolejne grupy. Zginęła w maju 1943 roku w Warszawie. Okoliczności jej śmierci nie są znane.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 12 kwietnia 1963 roku.

Gąsinowska Zenona    

Urodzona 18 maja 1908 roku w Zawierciu. Sierżant Wojska Polskiego. Pseudonim “Narcyza”. Córka Józefa i Marceli z domu Lesiak. W Powstaniu Warszawskim sanitariuszka Zgrupowania Pułku “Baszta”, batalion “Olza”, kompania O 3 na Mokotowie. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 28 marca 1993 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12869)
Giaro Stanisława   

Porucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Głogowska”. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Warszawa.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13855)
Gierczak Emilia    

Urodzona 25 lutego 1925 roku w Maszewie, powiat lubomelski, województwo wołyńskie. Porucznik Wojska Polskiego. W roku 1938 ukończyła siódmą klasę szkoły powszechnej w Lubomlu i rozpoczęła naukę w gimnazjum w Kowlu, gdzie należała do drużyny harcerskiej. 10 lutego 1940 roku wywieziona z rodziną w pierwszej fali deportacji sowieckich i umieszczona w kołchozie w Pinedze w obwodzie archangielskim, gdzie pracowała w piekarni. 25 września 1943 roku wraz z ojcem (plutonowym rezerwy) zmobilizowana do służby wojskowej i wcielona do 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusz Kościuszki. Przydzielona do Samodzielnego Batalionu Kobiecego im. Emilii Plater i skierowana do szkoły oficerskiej w Riazaniu, którą ukończyła 9 lutego 1944 roku z wynikiem celującym, w stopniu chorążego. Od lutego do maja 1944 roku dowodziła plutonem fizylierów przy sztabie 1 Dywizji Piechoty. Przeniesiona do 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego i wyznaczona na dowódcę I plutonu w 2 kompanii fizylierów 10 Pułku Piechoty. Od lipca do września 1944 roku wraz z plutonem przeszła intensywne szkolenia, m.in. we wsi Stecówka koło Sum na Ukrainie a następnie w miasteczku Ołyka na Wołyniu. We wrześniu 1944 roku podczas walk dywizji w rejonie Warszawy walczyła w pierwszej linii. 15 września 1944 roku mianowana podporucznikiem. W ofensywie styczniowej 1945 roku brała udział w walkach m.in. na Wale Pomorskim, w umocnieniach w Żabnie, Bobrujsku i Drawsku Pomorskim. Dowodziła swoim plutonem przy niszczeniu bunkrów niemieckich w rejonie Wierzchowa koło Drawska Pomorskiego. Na początku marca 1945 roku dotarła w okolice Kołobrzegu. Mimo choroby na własną prośbę dołączyła do grupy szturmowej i uczestniczyła w udanym ataku na parowozownię i zakłady farmaceutyczne w Kołobrzegu. Zginęła 17 marca 1945 roku w Kołobrzegu. Pochowana w pobliżu latarni morskiej a po kilku miesiącach przeniesiona na Cmentarz Bohaterów Walk o Kołobrzeg. W roku 1997 pośmiertnie awansowana na stopień porucznika.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy - 9 kwietnia 1945 roku
Krzyż Walecznych

Gondek Maria   

Pseudonim “Maria”. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 20 grudnia 1945 roku.
Grazewicz Aleksandra

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Chmielewska”. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Białystok.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13166)
Gross-Ostrowska Elżbieta 

Urodzona 10 czerwca 1923 roku w Warszawie. Pseudonim “Ela”. Podporucznik Wojska Polskiego. Córka Wacława i Heleny z domu Bielszewska. Podczas okupacji niemieckiej instruktorka w Szarych Szeregach i referent łączności Wojskowej Służby Kobiet (WSK) V Obwodu (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. 1 sierpnia 1944 roku przed godziną “W”, zorganizowała Okręgową Składnicę Meldunkową “S” (OSM-“S”) w kamienicy w Alejach Jerozolimskich 17. W nocy z 5 na 6 sierpnia jako pierwsza przeszła kanałami ze Śródmieścia na odcięty Mokotów i nawiązała kontakt z jego dowództwem. Po powrocie do Śródmieścia kierowała łącznością kanałową, organizując patrole utrzymujące łączność pomiędzy Śródmieściem Południe a Mokotowem. Po kapitulacji powstania w niewoli niemieckiej w obozie Bergen-Belsen, później więźniarka kobiecego Oflagu IX C Molsdorf (numer jeniecki 1737). Po wyzwoleniu wyjechała do Francji i w Paryżu objęła funkcję oficera łącznikowego do spraw Armii Krajowej. Członek Komisji Weryfikacyjnej AK na terenie Francji, Belgii i Holandii. We Francji wyszła za mąż za Zygmunta Ostrowskiego, oficera sztabu pułkownika Augusta Emila Fieldorfa, uczestnika Kampanii Wrześniowej 1939 roku w 51 Pułku Strzelców Kresowych im. Giuseppe Garibaldiego i żołnierza 1 Dywizji Grenadierów Polskich we Francji. Po powrocie do Polski zadebiutowała w 1954 roku jako pisarka. W 1955 roku przyjęta do Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych (ZAIKS). Od roku 1965 w Związku Literatów Polskich. Autorka wspomnień “W Alejach spacerują “Tygrysy”. Sierpień - wrzesień 1944” (PIW, Warszawa 1973). Działaczka Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Zmarła 15 listopada 2007 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11571)
Order Odrodzenia Polski IV Klasy
Krzyż Walecznych
Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami 
Hoffmann Helana    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 28 grudnia 1971 roku.
Janiszewska Wanda    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 22 marca 1971 roku.
Jaremkiewicz Helena    

Żołnierz Armii Krajowej. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 29 października 1990 roku.
Jezierska Jadwiga    

Sierżant Wojska Polskiego. Pseudonim “Ryszarda”. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Warszawa.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13090)
Kamińska Zofia    

Sanitariuszka Obwodu VII Powiatu Warszawskiego “Obroża”. W Powstaniu Warszawskim żołnierz zgrupowania “Radosław”, batalionu “Miotła”.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13065)
Krzyż Walecznych – dwukrotnie
Kononowicz Irena    

Urodzona 14 kwietnia 1910 roku w Dubrowcach na Ukrainie. Pseudonim " Doktor Nono". Kapitan Wojska Polskiego. Lekarz radiolog. Po ukończeniu studiów lekarskich pracowała w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie. Aresztowana w 1939 roku i uwięziona na Pawiaku, gdzie została lekarzem kolumny sanitarnej. Członek więziennej siatki konspiracyjnej. W lipcu 1944 roku w związku z likwidacją więzienia, przetransportowana do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück, gdzie przebywała do wyzwolenia w 1945 roku. Po wojnie pracownik naukowym Instytutu Gruźlicy w Warszawie. Zmarła 31 lipca 1967 roku w Warszawie (według innych źródeł 20 marca 1969 roku). Pochowana na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 11 F-2-19).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13602)
Order Odrodzenia Polski III Klasy
Krassowska-Bieńkiewicz Karolina     

Urodzona 18 listopada 1891 roku w Filipach Czeremyskich na Podolu. Pseudonim “Józefa”, “Wysoka”. Córka Adriana i Karoliny z domu Podhorska. Ukończyła Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, ze stopniem inżyniera rolnictwa. W latach 1914–1916 kierowała stacją selekcji roślin w Udryjowicach. W roku 1916 wyszła za mąż za Bohdana Krassowskiego z Berezówki na Podolu. W roku 1920 przyjechała z rodziną do Warszawy i podjęła pracę w Centralnym Towarzystwie Rolniczym a następnie w Polskim Białym Krzyżu. Od roku 1925 inspektorka w Centralnym Towarzystwie Organizacji i Kółek Rolniczych w Warszawie. Od roku 1933 zastępca kierownika działu propagandy w warszawskim biurze Towarzystwa Eksploatacji Soli Potasowych (z siedzibą we Lwowie). W latach 1926–1931 kierownik naukowy w firmie Hodowla i Reprodukcja Zbóż i Nasion Buraków Cukrowych Aleksandra Sumowskiego w Zamliczach na Wołyniu. Współpracowała z działem rolnym Polskiego Radia. Tłumaczyła prace rolnicze z języków obcych. Od wiosny 1940 roku w konspiracji jako sekretarka do specjalnych zadań Delegata Rządu na Kraj Cyryla Ratajskiego, gdzie zastępowała szyfrantkę. Do jej zadań należało przechowywanie pieczęci z godłem państwa, prowadzenie archiwum i kasy Delegatury. 12 września 1941 roku przypadkowo aresztowana w lokalu w Alejach Ujazdowskich. Gestapo znalazło i zarekwirowało w jej mieszkaniu przy ul. Raszyńskiej 58 m. 24 kasę Delegatury w kwocie 18 000 złotych. Torturowana w siedzibie Gestapo w alei Szucha. Nikogo nie wydała. Ze zmasakrowaną twarzą w stanie agonalnym przewieziona do więzienia na Pawiaku, gdzie zmarła 13 września 1941 roku (datę aresztowania i zgonu przyjęto według relacji córki Anny Olszańskiej). Pośmiertnie mianowana na stopień starszego sierżanta. Syn Kazimierz poległ w Powstaniu Warszawskim.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12822) – pośmiertnie 

Krzywoń Aniela     

Urodzona 27 kwietnia 1925 roku w miejscowości Puźniki w powiecie buczackim w województwie tarnopolskim. Żołnierz ludowego Wojska Polskiego. Pierwsza Polka, która otrzymała tytuł Bohatera Związku Sowieckiego. W roku 1940 deportowana w głąb Rosji Sowieckiej, do wsi Jakutino w obwodzie irkuckim. Później do Kańska w Kraju Krasnojarskim, gdzie pracowała w zakładach mięsnych. 29 maja 1943 roku wstąpiła jako ochotnik do ludowego Wojska Polskiego. W stopniu szeregowego przydzielona do 2 Kompanii Fizylierek, 1 Samodzielnego Batalionu Kobiecego. Podczas bitwy pod Lenino w oddziale ochrony sztabu 1 Dywizji Piechoty z zadaniem ochrony ciężarówki z dokumentami sztabowymi. 12 października 1943 roku ciężarówka trafiona niemiecką bombą lotniczą zapaliła się. W płomieniach i przy ostrzale wroga, uratowała z samochodu skrzynię z dokumentami i dwóch rannych. Zginęła w pożarze. Pochowana na polskim cmentarzu wojskowym w Lenino.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – pośmiertnie 11 listopada 1943 roku
Złota Gwiazda Bohatera Związku Sowieckiego – pośmiertnie
Order Lenina – pośmiertnie

Kubicka Waleria     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 2 maja 1968 roku.
Kudelska Stefania Jadwiga      

Urodzona 16 sierpnia 1890 roku w Warszawie. Pseudonim “Hanna”. Córka Waleriana i Petroneli z domu Orłowska. W latach 1910-1912 studentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Od lutego 1913 roku kierowniczka sekcji w Kole Kobiet Związku Strzeleckiego. W sierpniu 1914 roku zorganizowała intendenturę dla strzelców w Oleandrach pod Krakowem i etapowe kuchnie żołnierskie w Jędrzejowie. We wrześniu 1914 roku przydzielona do oddziału wywiadu 1 Pułku Strzelców Józefa Piłsudskiego. Aresztowana w 1914 roku. Po zwolnieniu wróciła do służby kurierskiej. Od lipca 1915 roku działaczka Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) w Warszawie. Od września do grudnia 1919 roku komendantka Polskiej Organizacji Wojskowej, okręgu płoskirowskiego w guberni podolskiej, Imperium Rosyjskiego. Od stycznia 1920 roku oficer wywiadu 12 Dywizji Piechoty. Od lutego 1922 roku do marca 1923 roku urzędniczka Delegatury Rządu RP w Kijowie. Po powrocie do kraju współzałożycielka i instruktorka Przysposobienia Wojskowego Kobiet (PWK). Od listopada 1929 roku do października 1935 roku kierowniczka referatu Wychowania Fizycznego i PWK w dowództwie Okręgu I Korpusu w Warszawie. Od września 1935 roku senatorka RP. Od roku 1938 posłanka do Sejmu RP. Po Kampanii Wrześniowej 1939 roku przebywała we Lwowie, gdzie służyła w ochotniczym kobiecym batalionie pomocniczej służby wojskowej (w składzie Lwowskiej Brygady Obrony Narodowej). Po powrocie do Warszawy pracowała w Radzie Głównej Opiekuńczej. Wiceprzewodnicząca Komitetu Samopomocy Społecznej Okręg VIII. W konspiracji referentka w Szefostwie Wojskowej Służby Kobiet, Oddziału Organizacyjnego Komendy Głównej Armii Krajowej (KG AK). Zginęła 12 sierpnia 1944 roku podczas Powstania Warszawskiego w zbombardowanym domu przy ulicy Leszno. Symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 329).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 5975) – 17 maja 1922 roku
Krzyż Niepodległości z Mieczami
Krzyż Walecznych – czterokrotnie
Złoty Krzyż Zasługi

Landy Henryka     

Urodzona 18 września 1905 roku w Warszawie. Pseudonim"Maria". Porucznik Wojska Polskiego. Córka Władysława i Anny z domu Muszkat. Żołnierz Komendy Głównej Armii Krajowej Oddziału III (Operacyjno-Szkoleniowego) w Wydziale Saperów. W Powstaniu Warszawskim w Kierownictwie Produkcji Uzbrojenia na Mokotowie. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 2 sierpnia 1985 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12416)
Langertówna Wanda     

Urodzona 3 sierpnia 1898 roku w Łucku na Wołyniu. Córka Konstantego i Emilii z domu Laskowska. W latach 1912-1914 uczęszczała do szkoły prywatnej Antoniny Walickiej w Warszawie. W roku 1916 zdała maturę w I Gimnazjum Męskim w Kijowie. Studiowała medycynę na Uniwersytecie Kijowskim, gdzie należała do tajnej organizacji “Polonia”. Wiosną 1918 roku wstąpiła do Polskiej Organizacji Wojskowej, wykonując zadania wywiadowcze i kurierskie (nawiązała min. łączność z Oddziałem II Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego). Podczas przewozu pieniędzy do Kijowa, została aresztowana przez bolszewików i 4 lipca 1919 roku rozstrzelana.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 7894) – pośmiertnie 17 maja 1922 roku
Krzyż Niepodległości z Mieczami – pośmiertnie

Lech Apolonia     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 17 lutego 1975 roku
Letowt Danuta Maria     

Urodzona 6 czerwca 1924 roku w Grodnie. Pseudonim “Danusia”, “Wiesia”. W konspiracji od stycznia 1944 roku. W Powstaniu Warszawskim w stopniu szeregowego, łączniczka 1 Kompanii Batalionu “Parasol”, Zgrupowanie “Radosław”. Poległa 28 sierpnia 1944 roku na Starym Mieście w piwnicach Pałacu Krasińskich po nalocie samolotowym, przysypana w grupie 30 żołnierzy i sanitariuszek Batalionu "Parasol". Pochowana na Cmentarzu Wojskowym Powązki w Warszawie (kwatera A-24).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11693) – pośmiertnie
Krzyż Walecznych
Lisek Barbara     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 3 listopada 1973 roku
Lublińska Wanda     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 28 sierpnia 1959 roku
Łazowska Zofia     

Urodzona 23 stycznia 1892 roku w Winnicy koło Kijowa. Córka Józefa i Bronisławy z domu Morgulec. Po ukończeniu gimnazjum w Winnicy uczyła się rysunku w Krakowie a następnie ogrodnictwa w Warszawie. Od roku 1915 aktywna działaczka polskich, tajnych organizacji społeczno-oświatowych w Winnicy. Wiosną 1919 roku wstąpiła do Polskiej Organizacji Wojskowej. Na początku 1920 roku aresztowana przez władze bolszewickie. Po śledztwie skazana na karę śmierci i w nocy z 5 na 6 marca 1920 roku rozstrzelana w Winnicy. Pochowana na cmentarzu w Winnicy.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 7928) pośmiertnie – 17 maja 1922 roku
Krzyż Niepodległości

Łokkaj Jadwiga Brygida     

Urodzona 10 października 1920 roku w Drohobyczu. W latach 1940–1942 pracowała w kołchozie w miejscowości Sosna w ZSRS. W roku 1943 wstąpiła do Wojska Polskiego w ZSRS. W latach 1943–1946 szef kancelarii sztabu dywizji w Ludowym Wojsku Polskim (LWP). W latach 1948–1952 dyrektor biura w Centralnej Rolniczej Spółdzielni “Samopomoc Chłopska” w Warszawie. W latach 1972–1981 przewodnicząca Centralnego Związku Spółdzielni Spożywców “Społem”. W latach 1975–1981 wiceminister Rynku Wewnętrznego i Usług. W latach 1976–1985 posłanka na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej VII i VIII kadencji. W latach 1975–1981 członkini Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (KC PZPR). W latach 1974–1983 wiceprzewodnicząca Zarządu Głównego “Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej”. W latach 1974–1985 wiceprezes Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD). Wiceprzewodniczącą Krajowej Rady Kobiet Polskich przy Ogólnopolskim Komitecie Frontu Jedności Narodu (FJN). Zmarła 10 sierpnia 2008 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – 14 września 1973 roku
Order Sztandaru Pracy I Klasy
Order Sztandaru Pracy II Klasy
Łowicka Władysława

Urodzona w 1899 roku w Kalejczycach, województwo białostockie. Porucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Teresa”. Mieszkała w Krakowie a następnie do roku 1920 w Petersburgu, gdzie ukończyła szkołę średnią. Po przyjeździe do Polski zamieszkała w Warszawie. Członkini Związku Legionistek Polskich. Urzędniczka Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych. W konspiracji łączniczka w komórce sabotażu gospodarczego Związku Odwetu a później Kedywu Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej (KG ZWZ-AK). Aresztowana na skutek donosu 17 kwietnia 1943 roku. Więziona na Pawiaku. Podczas śledztwa nikogo nie wydała. Rozstrzelana 29 maja 1943 roku w ruinach getta warszawskiego. Symboliczny grób znajduje się na cmentarzu w Sufczynie w gminie Kołbiel.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12688) - pośmiertnie

Machała Eugenia     

Pseudonim “Gienia”. Żołnierz Batalionu Szturmowego Armii Ludowej im. Czwartaków. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 28 sierpnia 1959 roku.
Malessa-Izdebska Emilia     

Urodzona 26 lutego 1909 roku w Rostowie. Pseudonim “Marcysia”, “Miłasza”, “Maniuta”. Kapitan Wojska Polskiego. Córka Władysława Izdebskiego i Marii z domu Krukowska. Po przyjeździe do Polski w 1924 roku ukończyła Szkołę Handlową Polskiej Macierzy Szkolnej w Łucku. Pracowała w Głównym Urzędzie Statystycznym w Warszawie, po czym wyjechała do Gdyni. Brała udział w Kampanii Wrześniowej 1939 roku w ramach Ochotniczej Służby Kobiet. Pełniła funkcję kierowcy i organizatora lotnych punktów dożywiania i punktów sanitarnych przy 19 Dywizji Piechoty. Od połowy października 1939 roku w konspiracji. Członkini Służby Zwycięstwu Polski, Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Do końca niemieckiej okupacji była szefem działu Komórki Łączności Zagranicznej „Zagroda”, Oddziału V Komendy Głównej Armii Krajowej. W 1935 lub 1939 roku poślubiła Stanisława Malessę, z którym rozwiodła się po dwóch latach małżeństwa. Prawdopodobnie w listopadzie 1943 roku wyszła za mąż za Jana Piwnika, pseudonim “Ponury”. Uczestniczka Powstania Warszawskiego. Po upadku powstania uciekła z pociągu transportującego powstańców do Niemiec. Przedostała się do Krakowa. Pomagała w przerzucie do kraju kapitana Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Po rozwiązaniu Armii Krajowej należała do organizacji NIE, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, gdzie była członkiem ścisłego sztabu, oraz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (WIN), gdzie pełniła funkcję kierownika łączności zagranicznej. 16 października 1945 roku zdecydowała się wystąpić z organizacji. Aresztowana 31 października 1945 roku w czasie przekazywania swoich obowiązków. W areszcie, uwierzywszy “oficerskiemu słowu honoru” szefa Departamentu Śledczego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) Józefa Różańskiego, że żadna z ujawnionych osób nie będzie aresztowana i osądzona, za wiedzą i na rozkaz swoich przełożonych, pułkowników Jana Rzepeckiego i Antoniego Sanojcy, podjęła decyzję o ujawnieniu członków i przywódców I Komendy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Po aresztowaniach, będąc nadal w więzieniu, na znak protestu przeciw niedotrzymaniu słowa przez Różańskiego rozpoczęła strajk głodowy. 14 lutego 1947 roku skazana na 2 lata pozbawienia wolności. Kilka dni później (decyzją prezydenta Bolesława Bieruta) ułaskawiona wraz z innymi współoskarżonymi. Podjęła próby interwencji i pisała do Bieruta, ministra bezpieczeństwa publicznego Stanisława Radkiewicza, wreszcie do Różańskiego, domagając się dotrzymania umowy i uwolnienia ujawnionych przez nią żołnierzy podziemia. Bojkotowana przez część środowiska byłych żołnierzy Armii Krajowej, 5 czerwca 1949 roku popełniła samobójstwo. Pochowana na Cmentarzu Bródnowskim. 19 września 2005 roku w Katedrze Polowej Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego odprawiono mszę świętą a jej szczątki po włożeniu do urny, przeniesiono do nowego grobu na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 14195)

Marburg Anna     

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Anetka”. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Wilno.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13259)
Marciniak Irena     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 30 lipca 1964 roku.
Marczewska Róża Elżbieta     

Urodzona 21 lutego 1910 roku w Baku. Pseudonim “Lula”. W 1928 roku zdała maturę i rozpoczęła studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Związana z grupą artystyczną „Bractwo Św. Łukasza”. W konspiracji od jesieni 1939 roku w Służbie Zwycięstwu Polsce-Związek Walki Zbrojnej-Armii Krajowej (SZP–ZWZ–AK). Współorganizatorka łączności i główna łączniczka Komórki Łączności Zagranicznej „Zagroda”, Oddziału V Komendy Głównej Armii Krajowej. W połowie 1940 roku na zlecenie swojej kierowniczki Emilii Malessy, pseudonim “Marcysia” (patrz biogram), zorganizowała trasę kurierską przez Szwecję na Zachód. Nawiązała i utrzymywała kontakt z inżynierem Aleksandrem Brzuzkiem (dyrektorem handlowym szwedzkiego koncernu elektroenergetycznego i transportowego ASEA). Na skutek dekonspiracji Brzuzek został aresztowany i stracony (zgilotynowany) w Berlinie. Aresztowano też ojca Marczewskiej, która pod konspiracyjnym nazwiskiem Anna Garczyńska nadal pełniła funkcję łączniczki (w jej mieszkaniu działała radiostacja). Aresztowana 6 marca 1944 roku przy ul. Długiej (rozpracowana przez konfidenta Gestapo Antoniego Mazurkiewicza, pseudonim “Jarach”). Od 7 marca 1944 roku więziona na Pawiaku i torturowana w siedzibie Gestapo w alei Szucha. Zdążyła zawiadomić kto jest zdrajcą i nie rozszyfrowana przez Gestapo została rozstrzelana 26 kwietnia 1944 roku jako Anna Garczyńska.

Odznaczenia

Order Wojenny Virturi Militari V Klasy (nr 13885) - pośmiertnie
Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami

Marusarz Helena     

Urodzona 17 stycznia 1918 roku w Zakopanem. Córka Jana i Heleny z domu Tatar. Siostra Stanisława (skoczka narciarskiego, czterokrotnego olimpijczyka, podporucznika Armii Krajowej, kawalera Orderu Wojennego Virtuti Militari V Klasy). Absolwentka szkoły handlowej w Zakopanem. Najlepsza polska zawodniczka narciarska w latach 1936-1939. Siedmiokrotna mistrzyni Polski w konkurencjach alpejskich (bieg zjazdowy, slalom i kombinacja). Od października 1939 roku kurier komórki „Zagroda”, Oddziału Łączności Konspiracyjnej Komendy Głównej Armii Krajowej, do bazy „Romek” w Budapeszcie. W marcu 1940 roku aresztowana przez żandarmerię słowacką i przekazana w ręce Gestapo. Więziona w Muszynie, Nowym Sączu, w hotelu “Palace” (zakopiańskiej siedzibie Gestapo), w Tarnowie i w Krakowie na Montelupich. Torturowana, nikogo nie wydała. Przez dziewięć miesięcy przebywała w celi śmierci. 12 września 1941 roku rozstrzelana w Pogórskiej Woli koło Tarnowa (według innej wersji rozstrzelana 23 lipca 1941 roku w lesie Kruk w Skrzyszowie). Po ekshumowaniu jej szczątki uroczyście pochowano 27 listopada 1958 na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem. Od 1946 roku w Zakopanem jest rozgrywany memoriał imienia Bronisława Czecha i Heleny Marusarzówny.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany pośmiertnie przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Krzyż Walecznych – nadany pośmiertnie przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1967 roku
Maruszak Łucja     

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 23 czerwca 1973 roku.
Melhior Maria     

Chorąży Wojska Polskiego. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 16 lipca 1946 roku.
Michałowska Józefa Maria     

Urodzona 6 stycznia 1900 roku w Dąbrowie koło Mińska Litewskiego. Córka Konstantego i Joanny z domu Okołów. Ukończyła gimnazjum w Mińsku Litewskim i przez rok pracowała jako nauczycielka w szkole wiejskiej. Od roku 1918 pracowała w Komendanturze Naczelnej Polskiej Organizacji Wojskowej na Białorusi, potem w Oddziale II Dowództwa Frontu Litewsko Białoruskiego i w Oddziale II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego jako tłumaczka. Za próbę odbicia Komendanta Polskiej organizacji Wojskowej w Mińsku Litewskim, więzionego w Bobrujsku, odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy. Studiowała na Wydziale Humanistycznym Wolnej Wszechnicy Polskiej. Czynna w pracach Towarzystwa im. Józefa Piłsudskiego. W roku 1924 poświęciła sie wychowaniu córki, działała jednocześnie w Stowarzyszeniu “Rodzina Wojskowa”. Mąż Stanisław Lis-Błoński, oficer Wojska Polskiego. Córka Danuta (1924-1944). Zmarła 1 października 1970 roku w Warszawie i jest pochowana na cmentarzu komunalnym w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 7612) – 17 maja 1922 roku
Krzyż Niepodległości 

Mijal Antonina Felicja    

Urodzona 17 stycznia 1915 roku w Warszawie. Pseudonim “Tosia”. Kapitan Wojska Polskiego. Lekarz medycyny. Córka Tomasza i Bronisławy z domu Wojtczak. W konspiracji członkini Wydziału Sabotażu Polskich Socjalistów (od jesieni 1941 roku współpracującego ze Związkiem Odwetu). 19 maja 1942 roku uczestniczka zamachu bombowego w Kasynie Gry, mieszczącego się w budynku dawnego Kasyna Garnizonowego przy al. Szucha 29. W Powstaniu Warszawskim w Kobiecych Patrolach Minerskich Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. Po upadku powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 9 marca 1986 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13443)) 

Mrowińska Wanda Helena    

Urodzona 1 marca 1908 roku we wsi Góra Bałdrzychowska, powiat poddębicki, województwo łódzkie. Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Wanda”. Córka Stefana i Wandy z domu Wyczyńska. W Powstaniu Warszawskim żołnierz Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej w zgrupowaniu "Radosław". Szlak bojowy: Wola, Stare Miasto, kanały, Śródmieście. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 20 grudnia 1983 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13013)
Niezabitowska Halina    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 10 lipca 1946 roku.
Olszewska Halina    

Żołnierz Armii Krajowej. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy 8 lutego 1991 roku.
Olszewska Kazimiera    

Urodzona 1 października 1912 roku w Łęczycy. Pseudonim "Mira". Podporucznik Wojska Polskiego. Córka Kazimierza i Sabiny z domu Salska. W Powstaniu Warszawskim w Kobiecych Patrolach Minerskich Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 13 grudnia 1985 roku w Warszawie. Pochowana na Wojskowych Powązkach (kwatera F III-7-10).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12675)
Olszewska Maria   

Urodzona w 1902 roku. Pseudonim “Marysia”. Właścicielka majątku Dębieniec koło Wolbromia. W konspiracji łączniczka Komendy Obwodu Armii Krajowej Olkusz. W jej domu mieścił się punkt kontaktowy Inspektoratu Rejonu Olkusz Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej (ZWZ-AK), archiwum akt Obwodu AK Olkusz i magazyn broni. Aresztowana w czerwcu 1943 roku. Torturowana, nikogo nie wydała. Rozstrzelana w lesie Chodówka (lub Chodorówka). Pośmiertnie mianowana podporucznikiem Wojska Polskiego.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13201) – pośmiertnie
Piasecka Irena    

Urodzona 28 lutego 1907 roku w Antoninach na Wołyniu. Kapitan Wojska Polskiego. Pseudonim "Elżbieta", "Kreska". Ukończyła gimnazjum w Stanisławowie i studia historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Od roku 1934 działaczka "Rodziny Wojskowej" w Toruniu. Podczas Kampanii Wrześniowej 1939 roku łączniczka w sztabie obrony Warszawy. Od października 1939 roku w konspiracji jako sekretarka szefa sztabu Komendy Okręgu Warszawa-Miasto Służby Zwycięstwu Polsce-Związek Walki Zbrojnej (SZP-ZWZ), Jana Rzepeckiego. Od października 1940 roku do października 1944 roku kierowała sekretariatem i łącznością Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ Armii Krajowej. Po kapitulacji Powstania Warszawskiego w niewoli niemieckiej w Lamsdorf. Po uwolnieniu przydzielona do Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza i z jego polecenia wróciła do kraju. Aresztowana, uciekła z więzienia (po skoku z III piętra złamała obie nogi). Po rekonwalescencji wyjechała do Wielkiej Brytanii. W roku 1974 wróciła na stałe do Polski. Zmarła 22 października 1982 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11676)
Krzyż Walecznych - dwukrotnie
Pietrzyk Maria    

Plutonowa Wojska Polskiego. Pseudonim “Magdalena”. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Łódź.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13124)
Ponińska-Konopacka Ewa    

Urodzona 4 maja 1926 roku w Paryżu. Pseudonim "Ewa”. Jej ojciec Alfred Poniński, dyplomata, właściciel majątku Ociąż pod Inowrocławiem, znajdował się w 1939 roku na placówce w Rumunii a w czasie wojny z ramienia Rządu Rzeczpospolitej na Obczyźnie mianowany został ambasadorem w Chinach (po wojnie działacz społeczny w Australii). Od roku 1930 mieszkała z matką w Polsce. W 1931 roku zagrożona gruźlicą została wysłana do Rabki, gdzie uczęszczała do szkoły powszechnej Sióstr Nazaretanek. W roku 1938 rozpoczęła naukę w gimnazjum sióstr Niepokalanek w Nowym Sączu. Po wybuchu II wojny światowej wyjechała z matką do Lwowa, skąd w lutym 1940 roku obie podjęły próbę dotarcia do ojca przebywającego w Bukareszcie. Aresztowane w czasie przekraczania "zielonej granicy”. Zwolniona po miesiącu (matkę zesłano do gułagu) dotarła do znajomych we Lwowie i tam podjęła naukę w II klasie gimnazjum. Po wkroczeniu Niemców do Lwowa w lipcu 1941 roku wyjechała do Warszawy, sprowadzona tam przez siostrę matki. Kontynuowała naukę w Gimnazjum Aleksandry Piłsudskiej na Żoliborzu, oficjalnie funkcjonującym jako szkoła ogrodnicza. Wstąpiła do 33 Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej. Ukończyła kursy obsługi telefonów wojskowych. W lutym 1943 roku pod pseudonimem "Ewa" została zaprzysiężona do Armii Krajowej i jako żołnierz Obwodu Żoliborz Okręgu Warszawa AK ukończyła kursy nauki o broni i przygotowania do walk ulicznych. W czasie Powstania Warszawskiego była łączniczką 228 plutonu łączności Zgrupowania AK "Żywiciel" na Żoliborzu. Po walkach pierwszego dnia Powstania, jej zgrupowanie wycofało się do Kampinosu, ale następnego dnia ostrzelane po drodze przez niemieckie czołgi powróciło na Żoliborz, gdzie obsługiwała telefony polowe i łącznice, reperowała uszkodzone linie telefoniczne a później jako kurierka ustnie przekazywała rozkazy. Pod koniec Powstania dołączyła do harcerskiego plutonu 227. W czasie skoncentrowanego natarcia wojsk niemieckich, zgłosiła się do nawiązania kontaktu z odciętym klasztorem Sióstr Zmartwychwstanek na Żoliborzu, w którym broniły się polskie oddziały. Za czyn ten, rozkazem dowódcy 8 Dywizji Piechoty, podpułkownika Mieczysława Niedzielskiego “Żywiciela” z dnia 30 września 1944 roku, została odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy i awansowana na stopień plutonowego. Po kapitulacji powstania w niewoli (stalag XI A Gross-Lubars i stalag VI C Oberlangen). 12 kwietnia 1945 roku po oswobodzeniu obozu przez 1 Polską Dywizję Pancerną wyjechała do Włoch. Jako żołnierz 2 Korpusu Polskiego została odkomenderowana do II klasy licealnej i po roku zdała maturę w Porto San Giorgio. Zdemobilizowana w kwietniu 1946 roku w Camp Foxley w Anglii. W roku 1947 uzyskała stypendium na studia do Irlandii i po trzech latach nauki otrzymała tytuł Bachelor of Arts, ze specjalizacją w historii i socjologii. Uzyskała także specjalizację nauczycielską na Uniwersytecie Londyńskim, co uprawniało ją do uczenia w angielskich gimnazjach. Przez trzy lata uczyła w gimnazjum Sióstr Dominikanek w Port of Spain w Trynidadzie. W lutym 1954 roku wyjechała do Kanady na stypendium studenckie w Montrealu (Quebec). Podjęła pracę i uczęszczała jednocześnie na wieczorowe wykłady na Uniwersytecie Montrealskim. W 1964 roku założyła w Ottawie (Ontario) Ogniwo Federacji Polek w Kanadzie i odtąd razem z mężem, Tadeuszem Konopackim (pseudonim “Trzaska”, uczestnikiem Powstania Warszawskiego, żołnierzem AK ze zgrupowania “Harnaś”) poświęciła się pomocy dla misji polskich (w roku 2003 otrzymała honorowe członkostwo Federacji Polek w Kanadzie). Powróciła do pracy nauczycielskiej i przez dwadzieścia lat uczyła w katolickich szkołach w Ottawie. Równocześnie ukończyła kursy malarstwa i rysunku ottawskiej Szkoły Sztuki. Po przejściu na emeryturę w 1983 roku poświęciła się malarstwu. Jej obrazy znajdują się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, w odbudowanym klasztorze Sióstr Zmartwychwstanek na Żoliborzu, w polskim kościele św. Jacka w Ottawie i w prywatnych kolekcjach. Od 2004 roku członkini toruńskiego "Memoriału Generał Marii Wittek". Autorka historii Ottawy "Discovering Ottawa". W roku 2000 mianowana podporucznikiem, w roku 2005 porucznikiem a 11 listopada 2010 roku kapitanem Wojska Polskiego w stanie spoczynku. Członek Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kanadzie w Kole nr 8 w Ottawie. Mieszka w Ottawie (Ontario).

Odznaczenia :

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11685)
Order Odrodzenia Polski IV Klasy
Krzyż Armii Krajowej
Krzyż Partyzancki
Warszawski Krzyż Powstańczy
Medal za Warszawę 1939-1945
Krzyż za Zasługi dla ZHP z Rozetą-Mieczami

Porzycka Halina    

Żołnierz Batalionu Armii Ludowej im. Czwartaków. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 18 października 1968 roku.
Przytuła Maria    

Urodzona 27 grudnia 1924 roku w Kaliszu. Starszy sierżant Wojska Polskiego. Pseudonim “Woroniecka”, “Maryna”. W Powstaniu Warszawskim w Grupie Bojowej “Krybar”, pluton 1105 Kolumny Motorowej "Wydra". Po kapitulacji powstania w niewoli niemieckiej (numer jeniecki 141476).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11686)
Rostalska Eleonora    

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Rozalka”. Żołnierz Armii Krajowej.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 14375)
Rostkowska Józefa (Józefina)     

Urodzona 19 marca 1784 lub 1798 roku w Warszawie. Z domu Mazurkiewicz, primo voto Kluczycka. Pseudonim Józef Kluczycki. Według metryki zgonu urodziła się w marcu 1784 jako córka Stanisława Mazurkiewicza (szambelana królewskiego) i Agnieszki z domu Komorowska. Stan służby z roku 1855 podaje jako datę urodzenia 19 marca 1798 i ojca Stanisława Sołtyka. Ta ostatnia data wydaje się być nieprawdziwa, bowiem w czasie kampanii napoleońskiej w 1812 roku przebywała już jako mężatka z kilkorgiem dzieci u swojej matki. Data 1784 jest wątpliwa ze względu na późniejsze losy Rostkowskiej. Udział w powstaniu w wieku prawie 50 lat, później w wojnie krymskiej w wieku 70 lat i wyjątkowa długowieczność (112 lat). Pierwszym jej mężem był Kluczycki (imię nieznane), podoficer ułanów, uczestnik wojen napoleońskich przypuszczalnie poległy w Powstania Listopadowym. Kluczycka wstąpiła do służby wojskowej w styczniu 1831 roku jako młodszy felczer, figurując w dokumentach (za zgodą naczelnego lekarza Wojska Polskiego, Jana Stummera) jako mężczyzna, Józef Kluczycki. Od sierpnia 1831 roku była starszym felczerem w 10 Pułku Piechoty Liniowej, gdzie służył jej przyszły mąż Daniel Rostkowski. Była obecna podczas wielu bitew powstańczych: pod Białołęką, pod Grochowem (dwukrotnie ranna) , Dębem Wielkim, Ostrołęką, Wolą i w obronie Warszawy. 11 września 1831 roku odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari (jako druga kobieta w historii – patrz biogram Żubr Joanna i biogram Czarnowska Barbara). W październiku 1831 roku przez Niemcy wyjechała do Francji i wyszła za mąż za Daniela Rostkowskiego. Od roku 1848 przebywała w Paryżu. W roku 1832 podpisała manifest przeciwko Komitetowi Narodowemu Polskiemu. Odebrano jej stałą pensję weterana, gdyż uznano ją za żonę emigranta a nie uczestniczkę powstania (o przywrócenie jej pensji skutecznie interweniował Adam Jerzy Czartoryski). Przez pewien czas zarządzała majątkiem Władysława Czartoryskiego w Chaugy. W roku 1855 zgłosiła się do służby w związku z toczącą się wojną krymską i lata 1855-1857 spędziła w Turcji jako tak zwany podlekarz przy sztabie Dywizji Kozaków Sułtańskich. W drodze do Turcji zetknęła się z Mickiewiczem, na którym podobno nie wywarła dobrego wrażenia. W roku 1857 powróciła do Paryża a trzy lata później wraz z mężem osiadła w Aniche w północnej Francji. Obok zasiłków a później renty od rządu francuskiego utrzymywała się z darów Władysława Czartoryskiego i Izabelli z Czartoryskich Działyńskiej. Otrzymywała też pomoc od Stowarzyszenia Podatkowego (Instytucja Czci i Chleba) oraz Fundacji Pelagii Russanowskiej. Opiekowała się chorymi robotnikami w Aniche i cieszyła się sympatią w mieście. Jej setne urodziny uczczono bankietem i okolicznościową ulotką. Nie wiadomo ile miała dzieci z pierwszego małżeństwa a prawdopodobnie żadne z nich nie przeżyło matki. Prasa francuska wymienia dwunastu synów i trzy córki. Drugie małżeństwo pozostało bezdzietne. Zmarła 18 lipca 1896 roku w Aniche. Pochowana na cmentarzu w Aniche. Jej nazwisko widnieje na tablicy pamiątkowej na Głazie Pamięci w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy - 11 września 1831 roku

Rudomino Janina     

Urodzona 1 stycznia 1908 roku w Wilnie. Pseudonim “Akte”, “Nina”. Podporucznik Wojska Polskiego. W Powstaniu Warszawskim w Kobiecych Patrolach Minerskich Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. Po upadku powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 13 czerwca 1987 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13628)
Rudzińska Janina     

Porucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Tekla”. Żołnierz Armii Krajowej Okręgu Warszawa.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11671)
Ruta Maria    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 12 czerwca 1974 roku.
“Rysia” (nazwisko nieznane)    

Żołnierz Armii Krajowej. Agent służby wywiadowczej Armii Krajowej w siedzibie Gestapo w Grodnie. 14 lipca 1943 roku, dzięki jej staraniom uwolniony został oficer wywiadu Obwodu Grodno Armii Krajowej, pseudonim “Jastrząb”. Zginęła w nieznanych okolicznościach.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – pośmiertnie
Krzyż Walecznych – pośmiertnie
Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami – pośmiertnie
Rzeczycka Alina    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 14 marca 1972 roku.
Serocka Maria    

Kapitan Wojska Polskiego. Pseudonim “Mucha”. Żołnierz Armii Krajowej.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 14359)
Sipowicz Anna    

Kapitan Wojska Polskiego. Pseudonim “Dentystka”. W Powstaniu Warszawskim lekarz Sanitariatu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej “Bakcyl”.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13097)
Skarbek-Giżycka Maria Krystyna (Christine Granville)    

Urodzona 1 maja 1908 maja w Warszawie. Córka Jerzego i Stefanii z domu Goldfeder. Po śmierci ojca w 1930 roku przeniosła się z Trzepnicy pod Piotrkowem Trybunalskim do Warszawy, gdzie w roku 1933 poślubiła pabianickiego przemysłowca Gustawa Gettlicha (małżeństwo rozpadło się po 6 miesiącach). W listopadzie 1938 roku wyszła za mąż za Jerzego Giżyckiego, podróżnika i pisarza. W roku 1939 oboje znaleźli się w Kenii, gdzie Giżycki przybył jako dyplomata mający rozpocząć pracę w Addis Abeba, stolicy Abisynii (Etiopii). Na wieść o wybuchu II wojny światowej wyjechali do Francji, skąd sama (po separacji z mężem) przedostała się do Anglii. Przyjęta do służby w agencji brytyjskiego wywiadu Special Operations Executive (SOE), przyjęła pseudonim Christine Granville i zmieniła datę urodzenia na rok 1915. Jako agentka została skierowana na Węgry z zadaniem podjęcia pracy konspiracyjnej, którą wykonywała z Andrzejem Kowerskim (pseudonim “Andrew Kennedy”). Z Budapesztu, gdzie pracowała jako dziennikarka, trzykrotnie odbyła podróż do okupowanej Polski konspiracyjnym szlakiem przez Słowację, jako kurierka tatrzańska. Ponadto oboje zajmowali się organizowaniem ucieczek internowanych w węgierskich obozach Polaków, gotowych do dalszej służby w polskich siłach zbrojnych na Zachodzie. Zbierali informacje wywiadowcze, które (według źródeł brytyjskich) pomogły Churchillowi w ustaleniu terminu niemieckiej inwazji na ZSRS. W czerwcu 1940 roku odwiedziła w Warszawie matkę Stefanię Skarbek, ale nie udało się skłonić jej do ucieczki z okupowanej Polski (zaginęła po aresztowaniu w styczniu 1942 roku). Powróciła do Wielkiej Brytanii, gdzie wspólnie z Kowerskim otrzymali status agentów SOE. W roku 1941 przeniesieni na Bliski Wschód, gdzie przez półtora roku pracowali dla Brytyjczyków w Kairze. W lipcu 1944 roku jako Pauline Armand pomagała francuskim partyzantom w południowej Francji, gdzie zorganizowała wykupienie z rąk Gestapo kilku aresztowanych szefów siatki sabotażowo-dywersyjnej “Jockey”. W końcu sierpnia 1944 roku dotarła do Londynu. Wielokrotnie składała bezskuteczne prośby o przerzut do Polski. Zdemobilizowana w kwietniu 1945 roku w Kairze (ponieważ nie posiadała obywatelstwa brytyjskiego otrzymała jedynie odprawę w wysokości 100 funtów). Pracowała jako pokojówka w hotelu, telefonistka, sprzedawczyni w londyńskim domu towarowym Harrods, stewardessa na statkach pasażerskich “Rauhine” i “Winchester Castle”, na linii Anglia-Republika Południowej Afryki. Poznała zdemobilizowanego z Navy Intelligence Division (NID) pisarza Iana Fleminga, z którym miała trwający blisko rok romans (wzorował się później na niej tworząc postać Vesper Lynd do pierwszej powieści z cyklu James Bond, Casino Royale). Na statku “Rahuine” poznała stewarda Dennisa Muldowney, który 15 czerwca 1952 roku zamordował ją nożem w londyńskim hotelu “Shelbourne” (odrzuciła wcześniej jego oświadczyny, potem skazany na śmierć). Pochowana na cmentarzu rzymskokatolickim St. Mary w Kensal Green w Londynie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13658)
Order of the British Empire – Officer (bryt.)
George Medal (bryt.)
Croix de Guerre (fr.)

Skowrońska Halina    

Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 21 marca 1966 roku.
Steczowicz Maria    

Urodzona 25 sierpnia 1912 roku w Bochni. Ukończyła szkołę powszechną i w latach 1929-1933 uczyła się w Prywatnym Żeńskim Seminarium Nauczycielskim im. Klementyny z Tańskich Hoffmanowej w Bochni, gdzie zdała maturę. Członkini Tajnej Organizacji Wojskowej (TOW) Okręgu Krakowskiego w Bochni. W jej domu zorganizowano punkt przerzutowy z Polski przez Słowację do Budapesztu na Węgrzech. Przerzucano młodzież do tworzącej się na zachodzie armii polskiej. W drodze powrotnej kurierzy przywozili pieniądze, instrukcje, prasę polską z zagranicy oraz emisariuszy z zachodu. Wiosną 1941 roku Niemcy wpadli na trop Tajnej Organizacji Wojskowej w Bochni i aresztowali brata Marii, Edwarda (zmarł w roku 1942 w niemieckim obozie koncentracyjnym w Auschwitz). 25 kwietnia 1941 roku aresztowana wraz z ojcem Józefem (zmarł w Auschwitz w 1941 roku) i osadzona w więzieniu na Montelupich w Krakowie. Torturowana nikogo nie zdradziła. Wywieziona do Auschwitz a pod koniec wojny do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück (numer obozowy 6812). Po uwolnieniu osiedliła sie w Krakowie i podjęła pracę w Narodowym Banku Polskim. W roku 1974 przeszła na emeryturę.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 22 marca 1972 roku
Złoty Krzyż Zasługi

Stępniewska Janina   

Urodzona 4 maja 1911 roku w Pomiechówku, powiat nowodworski, województwo mazowieckie. Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Hesia”. Córka Hipolita i Pauliny Wasilewskiej. W Powstaniu Warszawskim łączniczka Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, Zgrupowanie "Radosław". Szlak bojowy: Wola i Stare Miasto. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 20 czerwca 1992 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13001)
Stypułkowska-Chojecka Maria   

Urodzona 24 września 1926 roku w Warszawie. Pseudonim “Kama”. Od sierpnia 1943 roku żołnierz Szarych Szeregów w składzie 2. plutonu Oddziału Specjalnego Kedywu “Agat” w Okręgu Warszawskim Armii Krajowej. W maju 1944 roku ukończyła Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty “Agricola”. Podczas Powstania Warszawskiego łączniczka i sanitariuszka batalionu “Parasol”(Zgrupowanie “Radosław”) Armii Krajowej. Brała udział w 7 akcjach zbrojnych w tym m.in. w Akcji Kutschera (dowódca SS i Policji dystryktu warszawskiego Generalnej Guberni), Akcji Koppe (wyższy dowódca SS i Policji w Kraju Warty i Generalnej Guberni) i Akcji Weffels (strażnik w więzieniu na Pawiaku). Przeszła cały powstańczy szlak bojowy Batalionu “Parasol” od Woli przez Stare Miasto, Śródmieście Północne, Czerniaków i Mokotów po Śródmieście Południowe. W październiku 1944 roku została mianowana na pierwszy stopień oficerski. W PRL-u członkini Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) kadencji 1974-1979. Przewodnicząca Rady Naczelnej Stowarzyszenia Szarych Szeregów, współzałożycielka Fundacji Pomocy na Rzecz Żołnierzy Armii Krajowej im. gen. bryg. Leopolda Okulickiego. Od 29 kwietnia 2007 roku honorowy obywatel miasta Piastowa. Od 31 lipca 2010 roku honorowy obywatel miasta Warszawy. Matka Mirosława Chojeckiego (działacza opozycji demokratycznej w okresie PRL-u). Zmarła 5 lutego 2016 roku w Warszawie. Pochowana z honorami wojskowymi na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – nadany przez władze Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej 15 stycznia 1972 roku
Order Odrodzenia Polski II Klasy - pośmiertnie
Order Odrodzenia Polski III Klasy
Order Odrodzenia Polski IV Klasy
Order Odrodzenia Polski V Klasy
Krzyż Walecznych - dwukrotnie
Krzyż Armii Krajowej
Krzyż Partyzancki
Warszawski Krzyż Powstańczy
Medal za udział w Wojnie Obronnej 1939
Medal za Warszawę 1939-1945

Suchowiak-Kierkowska Elżbieta   

Urodzona 16 sierpnia 1913 roku w Poznaniu. Pseudonim "Lola". Więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz (numer obozowy 53903). Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy 13 lutego 1990 roku. 
Swech Maria   

Pseudonim “Myszka”, “Mysza”. Łączniczka Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej Obwodu VI (Praga). Poległa 28 września 1944 roku we wsi Wiersze w Puszczy Kampinowskiej. Pochowana na Cmentarzu Wojskowym Powązki (kwatera 28). Pośmiertnie mianowana na stopień podporucznika i odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy i Krzyżem Walecznych.
Szafirówna Wanda   

Urodzona w roku 1899. Plutonowa Wojska Polskiego. Kurierka Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Poległa w 1919 roku. Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera nr 67).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 8332) – 6 października 1922 roku
Szagonowa Zofia     

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Jagna”, “Kajtek”. Kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej Oddziału V (Dowodzenia i Łączności). Autorka wspomnień “Ostatni rozkaz” (Warszawa 1992).

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13914)
Szczerbińska Aleksandra     

Urodzona 12 grudnia 1882 roku w Suwałkach. Córka Piotra i Julii z domu Zahorska. Druga żona marszałka Józefa Piłsudskiego. W roku 1901 ukończyła gimnazjum w Suwałkach i rozpoczęła studia na Uniwersytecie Latającym w Warszawie. W roku 1904 roku wstąpiła do Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1907 roku aresztowana ale wkrótce zwolniona z braku dowodów. Przeniosła się do Lwowa, gdzie pracowała w biurze fabrycznym. W czasie I wojny światowej działała w Polskiej Organizacji Wojskowej, za co była aresztowana przez Niemców. Po zwolnieniu wróciła do Warszawy, gdzie pracowała jako urzędniczka w biurze. W 1918 roku urodziła córkę Wandę a w roku 1920 drugą córkę Jadwigę. Nie mogła wyjść za mąż za Piłsudskiego, ponieważ jego żona Maria Juszkiewicz nie zgadzała się na rozwód. Ślub z Piłsudskim zawarła 25 października 1921 roku (po śmierci Marii Juszkiewicz) i oboje zamieszkali w willi Milusin w Sulejówku. Działała w stowarzyszeniu "Nasz Dom", które prowadziło zakład dla sierot. W Rodzinie Wojskowej organizowała przedszkola i szkoły powszechne dla rodzin wojskowych. W stowarzyszeniu "Osiedle" wspierała mieszkańców baraków dla bezdomnych w Warszawie a w towarzystwie "Opieka" zakładała świetlice z bibliotekami dla młodzieży. Działała w Unii Obrończyń Ojczyzny, organizacji utrzymującej łączność między kombatantami pierwszej wojny światowej. Po sowieckiej agresji na Polskę ewakuowała się z córkami do Wilna i dalej do Kowna a następnie do Rygi. Przeleciała samolotem szwedzko-sowieckiego towarzystwa lotniczego z Łotwy (gdzie schroniła się przed sowiecką okupacją Wilna) do Szwecji i stamtąd samolotem specjalnym do Londynu. Zmarła 31 marca w 1963 w Londynie i została pochowana na North Sheen Cemetery. 28 października 1992 roku jej prochy zostały złożone w grobie na warszawskich Powązkach.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 6110) – 17 maja 1922 roku
Order Polonia Restituta I Klasy – 11 listopada 1937 roku
Order Polonia Restituta II Klasy – w 1930 roku
Krzyż Niepodległości z Mieczami – w 1930 roku

Szwedek Janina     

Urodzona 27 grudnia 1921 roku w Poznaniu. Plutonowa Wojska Polskiego. Pseudonim “Henryka”. W Powstaniu Warszawskim sanitariuszka Obwodu II Żoliborz, Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej w zgrupowaniu “Żyrafa” i w zgrupowaniu “Żbik”. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 27 września 1993 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12362)
Świeszcz-Łazor Zofia   

Urodzona 1 stycznia 1928 roku w Warszawie. Pseudonim “Zojda”. Podporucznik Wojska Polskiego. Córka Juliana i Pauliny z domu Dąbrowska. Ukończyła Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Warszawie. Brała udział w następujących akcjach bojowych: akcja Frühwirth (zastępca komendanta więzienia na Pawiaku), akcja Braun (członek NSDAP i SA), akcja Stamm (szef Gestapo w okupowanej Warszawie) i akcja Hahn (komendant SD i policji bezpieczeństwa na dystrykt warszawski). W Powstaniu Warszawskim łączniczka 2 kompanii Batalionu Armii Krajowej “Parasol”. Walczyła na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Po kapitulacji powstania więzień obozów w Łambinowicach, Mühlberg i Monsdorf. Po zakończeniu działań wojennych przebywała w II Korpusie Polskim we Włoszech, gdzie ukończyła trzymiesięczne przeszkolenie dla pielęgniarek. Ewakuowana z Włoch do Anglii. W roku 1945 wróciła do Polski. Mieszka w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – 8 lutego 1991 roku

Tomaszewska Cecylia     

Urodzona 5 czerwca 1910 roku w Warszawie. Pseudonim “Krystyna”. Porucznik Wojska Polskiego. W Powstaniu Warszawskim szefowa Łączności Wewnętrznej w Wydziale Saperów Oddziału III (Operacyjno-Szkoleniowego), Komendy Głównej Armii Krajowej. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 22 grudnia 1991 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12673)
Ułan Genowefa     

Urodzona 29 czerwca 1908 roku. Pseudonim “Pytia”. Żołnierz Związku Walki Zbrojnej (ZWZ). Aresztowana 13 czerwca 1941 roku. Odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari V Klasy przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 10 grudnia 1971 roku. 
Uniechowska Döllinger Zofia    

Urodzona 27 czerwca 1909 roku w Wilnie. Pseudonim “Pajączek”. Córka Janusza i Zofii z domu Jelska. Porucznik Wojska Polskiego. Dyplomowana pielęgniarka-położna. Uczennica Żeńskiego Gimnazjum W. Jędryczkowskiej w Warszawie, gdzie zdała tzw. “małą maturę”. W roku 1926 rozpoczęła naukę w Warszawskiej Szkole Pielęgniarskiej. Instruktorka na Oddziale Położniczym Szpitala Klinicznego im. Dzieciątka Jezus w Warszawie oraz położna-pielęgniarka w Zakładzie Neuropsychiatrycznym w Grodzisku Mazowieckim. W 1931 roku wyszła za mąż za Zygmunta Antoniego Dölingera (1899-1949) - legionistę, sędziego, burmistrza Białej, starostę Brzeska, Tarnowa, Żywca, posła na Sejm V kadencji 1938-39 z ramienia Obozu Zjednoczenia Narodowego (OZN). Żołnierz Komendy Głównej Armii Krajowej Oddziału II (Informacyjno-Wywiadowczego), Referat 998 (Kontrwywiad). W okresie od marca 1943 roku do lipca 1944 roku starsza strażniczka więzienia dla kobiet tzw. Serbii (sąsiadującej z Pawiakiem). W Powstaniu Warszawskim w oddziale “Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) pielęgniarka sali operacyjnej w szpitalu powstańczym przy ulicy Śliskiej 51 a następnie w szpitalu w podziemiach PKO przy ulicy Świętokrzyskiej. Do roku 1946 przełożona sióstr zakonnych w ambulatorium Biura Odbudowy Stolicy. W latach 1946-1948 pracowała w szpitalu powiatowym w Kętrzynie a następnie jako instruktorka w szkołach pielęgniarskich. Zmarła 30 listopada 1993 roku w Warszawie. Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12433)
Order Odrodzenia Polski V Klasy
Krzyż Partyzancki 
Warszawski Krzyż Powstańczy
Medal Zwycięstwa i Wolności

Walciszewska Maria     

Urodzona w 1902 roku w Lublinie. Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Jadwiga”, “Łotewska”. Nauczycielka szkoły powszechnej w Lublinie. Harcmistrzyni, komendantka Chorągwi Lubelskiej Organizacji Harcerek (OH), Związku Harcerstwa Polskiego. W konspiracji kierowniczka Łączności Konspiracyjnej Komendy Okręgu Lubelskiego Związku Walki Zbrojnej (ZWZ). Aresztowana 18 lutego 1941 roku (zdążyła zniszczyć posiadane dokumenty) i osadzona w więzieniu Gestapo “Pod Zegarem” w Lublinie. Torturowana, nikogo nie wydała. Tego samego dnia popełniła samobójstwo, zażywając truciznę.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12830) – pośmiertnie

Węgrzynowska Anna     

Członek Polskiej Organizacji Wojskowej.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 7954) – 17 maja 1922 roku
Wilczańska-Bieńkowska Wanda Marcia    

Pseudonim “Wanda”. Kapitan Wojska Polskiego. Żołnierz Komendy Głównej Armii Krajowej. Żona Witolda Bieńkowskiego, oficera kontrwywiadu Armii Krajowej, członka Wydziału Spraw Wewnętrznych i kierownika Referatu Żydowskiego. Aresztowana i więziona na Pawiaku. W nocy z 5 na 6 sierpnia 1944 roku wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück (Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück). Zmarła w Warszawie w latach siedemdziesiątych XX wieku.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13048) 
Wittek Maria Stanisława     

Urodzona 16 sierpnia 1899 roku we wsi Trębki pod Gostyninem. Pseudonim "Mira", "Pani Maria". Generał brygady Wojska Polskiego. W czasie I wojny światowej przeniosła się z rodziną na Ukrainę, gdzie wstąpiła do III Polskiej Drużyny Harcerskiej w Kijowie. Od roku 1917 należała do Polskiej Organizacji Wojskowej i ukończyła szkołę podoficerską. Wstąpiła na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Kijowskiego, będąc pierwszą kobietą na tym wydziale. Od grudnia 1919 roku w Wojsku Polskim. W roku 1920 brała udział w obronie Lwowa w szeregach Ochotniczej Legii Kobiet. Od roku 1921 kierowała Wydziałem Szkolenia Komitetu Społecznego Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju. Z dniem 31 sierpnia 1924 roku zwolniona z czynnej służby wojskowej. W latach 1928–1934 Komendantka Naczelna Przysposobienia Wojskowego Kobiet a od roku 1935 naczelnik Wydziału Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. W czasie wojny obronnej 1939 roku Komendantka Główna Kobiecych Batalionów Pomocniczej Służby Wojskowej. Od października 1939 roku do stycznia 1945 roku na czele Wojskowej Służby Kobiet w Komendzie Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Brała udział w powstaniu warszawskim i awansowała na stopień pułkownika. Po wojnie ponownie kierowała sekcją przysposobienia wojskowego kobiet w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. W roku 1949 na kilka miesięcy uwięziona. Po zwolnieniu prowadziła w Warszawie kiosk "Ruchu". 2 maja 1991 jako pierwsza kobieta w historii Wojska Polskiego została mianowana przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę na stopień generała brygady. Zmarła 19 kwietnia 1997 roku w Warszawie i jest pochowana na Powązkach.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 5787) – 4 października 1922 roku
Krzyż Niepodległości z Mieczami
Krzyż Walecznych
Złoty Krzyż Zasługi - dwukrotnie
Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Warszawski Krzyż Powstańczy

Włodarska Maria     

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Mysz”. Żołnierz Komendy Głównej Armii Krajowej.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12687)
Wojtuszkiewicz Bogusława     

Podporucznik Wojska Polskiego. Pseudonim “Rela”. Żołnierz Zgrupowania “Żubr” Armii Krajowej.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 12540)
Zakrzewska Halina     

Urodzona 9 czerwca 1909 roku we Władywostoku w Rosji. Kapitan Wojska Polskiego. Pseudonim “Beda”. W Powstaniu Warszawskim w Komendzie Głównej Armii Krajowej w Oddziale II (Informacyjno-Wywiadowczym). Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła 6 listopada 2005 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13196)
Zastocka Wacława     

Urodzona 26 listopada 1913 roku w Białymstoku. Kapitan Wojska Polskiego. Pseudonim “Zoja”, “Baśka”, “Zapolska”. W Powstaniu Warszawskim żołnierz Komendy Głównej Armii Krajowej Oddziału V (Dowodzenie i Łączność) w Dziale Łączności Zagranicznej “Zagroda”. Po kapitulacji powstania opuściła Warszawę z ludnością cywilną. Zmarła w Warszawie 26 lipca 2002 roku.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13930)
Zawacka Elżbieta     

Urodzona 19 marca 1909 roku w Toruniu. Pseudonim “Zo”. Kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej. Jedyna kobieta spośród 15 kandydatek w szeregach cichociemnych. Druga Polka w historii Wojska Polskiego awansowana na stopień generała brygady. Maturę zdała w Żeńskim Gimnazjum Humanistycznym i ukończyła studia matematyczne na Uniwersytecie Poznańskim. Do roku 1939 pełniła w Katowicach funkcję komendantki Rejonu Śląskiego Przysposobienia Wojskowego Kobiet. We wrześniu 1939 roku walczyła w obronie Lwowa w Kobiecym Batalionie Pomocniczej Służby Wojskowej. W październiku 1939 roku wstąpiła do Służby Zwycięstwu Polski. Pod koniec 1940 roku przeniesiona do Warszawy i przydzielona do Wydziału Łączności Zagranicznej Komendy Głównej Armii Krajowej Zagroda. Od połowy 1941 roku jeździła między Warszawą a Berlinem przewożąc w obie strony pocztę, która kursowała przez Szwecję do Londynu i z powrotem. W latach 1939–1945 korzystając z fałszywych dokumentów przekraczała granice Rzeszy ponad sto razy, przenosząc meldunki. W lutym 1943 roku wyruszyła jako emisariuszka Komendanta Głównego AK Stefana Roweckiego przez Niemcy, Francję, Andorę, Hiszpanię i Gibraltar do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Z Londynu powróciła 10 września 1943 roku zrzucona ze spadochronem we wsi Osowiec. W marcu 1944 roku wycofano ją z działalności kurierskiej i przeniesiono do służby w dowództwie Wojskowej Służby Kobiet (WSK). Brała udział w powstaniu warszawskim a po kapitulacji przedostała się do Krakowa skąd koordynowała działalność kurierską na trasach prowadzących do Szwajcarii. W październiku 1944 roku mianowana kapitanem a następnie majorem Wojska Polskiego. W roku 1946 podjęła pracę w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego przy Ministerstwie Obrony Narodowej. W roku 1948 pracowała jako nauczycielka w Łodzi, Toruniu i Olsztynie. 5 września 1951 roku aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i po procesie skazana na 10 lat więzienia. Na wolność wyszła 24 lutego 1955 roku i wróciła do pracy w szkolnictwie. W roku 1965 uzyskała doktorat nauk humanistycznych na Uniwersytecie Gdańskim i pracowała jako adiunkt. Po uzyskanej w roku 1972 habilitacji wróciła do Torunia i podjęła pracę w Instytucie Pedagogiki i Psychologii. Była założycielką Zakładu Andragogiki a po jego likwidacji (na skutek represji SB) w roku 1978 odeszła na emeryturę. Z jej inicjatywy powstało stowarzyszenie byłych żołnierzy Armii Krajowej (obecnie Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej). Od 1995 roku profesor nauk humanistycznych. W 1995 roku odznaczona Orderem Orła Białego przez prezydenta RP Lecha Wałęsę. 3 maja 2006 roku Prezydent RP Lech Kaczyński mianował ją na stopień generała brygady. Zmarła 10 stycznia 2009 roku i jest pochowana na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.

Odznaczenia

Order Orła Białego – w 1995 roku
Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13576)
Order Odrodzenia Polski II Klasy – w 1993 roku
Order Odrodzenia Polski IV Klasy – w 1990 roku
Krzyż Walecznych – pięciokrotnie
Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
Medal Wojska – czterokrotnie
Krzyż Armii Krajowej

Zawierta Ludwika     

Urodzona 4 lutego 1905 roku. Pseudonim “Luiza”. Podporucznik Wojska Polskiego. Żona Józefa, emigranta, górnika zamieszkałego w Miluzie (Alzacja) we Francji. Działaczka polonijna na terenie Alzacji, opiekunka harcerstwa polskiego w Wittelsheim koło Miluzy. Matka dwojga dzieci. Od roku 1941 uczestniczka akcji przerzucania do Francji i Szwajcarii uciekinierów francuskich z obozów niemieckich. W kwietniu 1942 roku zaprzysiężona przez Tadeusza Niedbalskiego, pseudonim “Seweryn” i wprowadzona do pracy konspiracyjnej w komórce łączności z zagranicą “Zagroda”, Oddziału Łączności Konspiracyjnej Komendy Głównej Armii Krajowej. Kierowniczka przerzutowej placówki kurierskiej “Regina” w Miluzie, organizatorka przerzutu poczty Komendy Głównej AK do bazy “Wera” w Szwajcarii. Jako kurierka przebyła trasę Miluza-Katowice-Miluza. Aresztowana 7 marca 1944 roku w Miluzie na skutek zdrady i dekonspiracji centrali “Zagrody”. Nikogo nie wydała. Zmarła 10 marca 1944 roku w więzieniu w Miluzie, prawdopodobnie po zażyciu trucizny.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 14362) - pośmiertnie 
Zdziarska-Zaleska Maria     

Urodzona w 1898 roku. Członek Polskiej Organizacji Wojskowej. Ukończyła medycynę na Uniwersytecie Warszawskim. Brała udział w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej 1920 roku jako sanitariuszka i lekarz 4 Pułku Piechoty Legionów. Żołnierz Armii Krajowej. Aresztowana przez gestapo w roku 1943. Więziona w obozach koncentracyjnych. Po wojnie osiedliła się we Francji. W roku 1961 roku mianowana przez generała Władysława Andersa na stopień kapitana. Autorka “Pamiętnika kobiety lekarza batalionu” (Warszawa 1934). Zmarła w 1987 roku.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 439) – 28 lutego 1921 roku
Krzyż Niepodległości z Mieczami
Krzyż Walecznych

Zienkiewicz Klementyna     

Urodzona około 1928 roku. Pseudonim “Fiołek”. Sanitariuszka w partyzanckim batalionie Armii Krajowej “Skała”, Okręgu Krakowskiego AK. Uczestniczka bitwy pod Złotym Potokiem w powiecie częstochowskim. Poległa 4 października 1944 roku w potyczce z Niemcami pod Pieczonogami w powiecie miechowskim. Pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Pośmiertnie mianowana podporucznikiem.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – pośmiertnie
Krzyż Walecznych – pośmiertnie
Zienkiewicz Maria Anna     

Urodzona 5 grudnia 1903 roku w Słucku koło Baranowicz. Córka Mitrofana Bogdana i Marii z domu Birycz. Pseudonim “Irma”. Kapitan Wojska Polskiego. W Powstaniu Warszawskim szefowa łączniczek Zgrupowania "Radosław". Po kapitulacji powstania opuściła miasto z ludnością cywilną. Zmarła 1 grudnia 1985 roku w Warszawie.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 13018)
Żubr Joanna     

Urodzona w 1761 roku. Sierżant (pierwsza kobieta w wojsku polskim mianowana na ten stopień) Armii Księstwa Warszawskiego i pierwsza kobieta odznaczona Orderem Wojennym Virtuti Militari. W roku 1808 przyjechała ze swoim mężem Maciejem Żubrem ze wschodniej Galicji, będącej pod zaborem austriackim, do nowo utworzonego Księstwa Warszawskiego. Oboje wstąpili do do wojska. Ona jako strzelec w 2 Pułku Piechoty (2 batalion, 4 kompania), ukrywając swoją płeć przed kolegami i dowództwem, nosząc męski mundur. Brała udział w kampanii galicyjskiej przeciw Austrii. Podczas szturmu fortecy w Zamościu 19 maja 1809 roku, przedostała się na czele grupy żołnierzy przez ukryte wejście w okolicach Bramy Lwowskiej i wdarła się na mury zdobywając armatę. Za czyn ten została odznaczona przez księcia Józefa Poniatowskiego Orderem Virtuti Militari V Klasy (miała wówczas prawie 50 lat). Następnie w 17 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego, gdzie w stopniu podchorążego służył jej mąż. Z Dywizją Wielkopolską brała udział w kampanii rosyjskiej 1812 roku. W czasie odwrotu Napoleona spod Moskwy została oddzielona od swojej jednostki. Udało jej się wydostać z Rosji na własną rękę. Latem1813 roku dołączyła do polskich oddziałów w Saksonii, gdzie służyła aż do traktatu pokojowego w Fontainebleau. Brała udział w siedemnastu bitwach i oblężeniach. Wróciła z mężem do Polski i osiedliła się w Wieluniu. Zmarła w Wieluniu w roku 1852 w wieku około 90 lat (lub 80 - według informacji na nagrobku) podczas epidemii cholery.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy – 20 maja 1809 roku

Żyźniewska Janina     

Urodzona w Łodzi. Pseudonim “Jasia”. Podporucznik Wojska Polskiego. Właścicielka sklepu tekstylnego przy ulicy 11 Listopada w Łodzi. W konspiracji żołnierz Okręgu AK Łódź. Od roku 1940 prowadziła dział gospodarki pieniężnej Komendy Okręgu AK Łódź. W jej sklepie mieścił się lokal sztabu Okręgu AK Łódź, z którego korzystał między innymi Komitet Pomocy Więźniom w Radogoszczy. W roku 1942 po dekonspiracji lokalu, osadzona w więzieniu śledczym dla kobiet przy ulicy Gdańskiej w Łodzi, gdzie zorganizowała więzienną łączność konspiracyjną. Torturowana, nikogo nie wydała. Wywieziona do obozu w Oświęcimiu (nr obozowy 22499), gdzie zginęła 5 stycznia 1943 roku.

Odznaczenia

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy (nr 11698) – pośmiertnie


Uaktualniono 20 luty 2016 r. 

 

Genealogia Janusz Stankiewicz        Powrót na stronę wyboru